RSS Feed

ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΛΥΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΡΝΙΩΝ

Πέτρος Παπακωνσταντίνου 

06-11-2011, εφημερίδα ΠΡΙΝ


ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΛΥΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΡΝΙΩΝ

Όχι, δεν πεθαίνει ο άνθρωπος μέσα σε μια στιγμή, αλλά με δόσεις, όταν φεύγουν αυτοί που δεν μπορούν να αναπληρωθούν στη ζωή του, αυτοί που τον αγάπησαν με ανιδιοτέλεια, σμιλεύοντας τα καλύτερα κομμάτια της προσωπικότητάς του και υπομένοντας με καρτερία τα χειρότερα.

Όταν με ξύπνησε στο τηλέφωνο, πολύ πρωί, ο Θανάσης για να μου πει αυτό που φοβόμουνα ότι θα ακούσω, ένοιωσα σαν να ξυπνάω στο χειρουργείο από την αναισθησία, για να ανακαλύψω ότι μου λείπει ένα πόδι. Για μια στιγμή είδα μπροστά μου την τελευταία συνάντηση με τον Κώστα, στο νοσοκομείο. Απώθησα τη σκηνή και πήγα πίσω στην ισχυρή εντύπωση της πρώτης μας συνάντησης. Στα παλιά γραφεία της ΚΟΜΕΠ, στη Μενάνδρου, δίπλα στον ΕΠΟΝίτη Πανάγο Κούτουλα, πάνω από ένα πολύ ακατάστατο γραφείο, πίσω από καπνούς πολλών δαγκωμένων «ΠΑΛΛΑΣ». Γνώρισα έναν κάπως παράξενο άνθρωπο, με ευφυία και χιούμορ, που δεν καταλάβαινες με την πρώτη πότε μιλάει σοβαρά και πότε αστειεύεται, που αρχίζει λέγοντας ότι το άρθρο σου είναι πολύ καλό, μόνο να, έχει δυο τρεις παρατηρήσεις κι αν θες τις παίρνεις υπόψη σου, και καταλαβαίνεις ότι το άρθρο σου είναι βασικά του πεταματού και πρέπει να το ξαναγράψεις από την αρχή, αφού σκεφτείς σοβαρά αυτά τα «δυο τρία πραγματάκια» που σου είπε.

Ασκούσε ισχυρή γοητεία αυτή η φιγούρα με το ωραίο παράστημα, το παλιό παλτό και μια κάποια ατμόσφαιρα μυστηρίου που τύλιγε τις κουβέντες του, έτσι που είχες την αίσθηση ότι υπάρχει ένα δεύτερο, πιο βαθύ νόημα πίσω από το νόημα, κάτι άλλο, πολύ πιο μεγάλο πίσω από το πεζό καθήκον που σου ανέθετε, κάτι που θα αποκαλυφθεί με τη σειρά του, όταν έρθει ο χρόνος. Για τους ανθρώπους της γενιάς του που ενέπνευσε ήταν η «ηγετική φυσιογνωμία» που λένε και οι τελευταίες ανακοινώσεις, ο αρχηγός, ο καθοδηγητής- τίτλοι που ουδέποτε επιδίωξε και δεν είμαι βέβαιος αν του κάνανε και καλό ή αν τον παραφορτώνανε με άγχος και απαιτήσεις. Για μένα και, υποθέτω, για πολλούς της γενιάς μου, ο Κώστας ήταν περισσότερο ο μεγάλος μύστης, ο άνθρωπος που περισσότερο απ΄ όλους τους άλλους κράτησε σιγοαναμένη τη φλόγα του μεγάλου του έρωτα, της επανάστασης, στους πεζούς καιρούς που ζούσαμε, για να τη μεταδώσει σε μια αόρατη Φιλική Εταιρεία στην οποία είχαμε την αίσθηση ότι ανήκαμε.

Απέκτησε, βέβαια, και κάμποσους εχθρούς- άλλους λόγω των πολιτικών συγκρούσεων και διαφορών, άλλους γιατί δεν του συγχωρούσαν ότι στεκόταν ένα μπόι ψηλότερα από τους ίδιους κι άλλους γιατί χρειάζονταν κάποιον να του ρίξουν το ανάθεμα για τα χρόνια που «έχασαν», τάχα, κυνηγώντας ανεμόμυλους. Πάντα υπάρχουν, όπως το λέει ο ποιητής, εκείνοι που πάντα θυμούνται τι έδωσαν κι εκείνοι που θυμούνται τι κέρδισαν από την κάθε προσφορά. Κι ο Κώστας- αυτό θα του το αναγνωρίσουν εχθροί και φίλοι- ήταν από τους δεύτερους, μια διαρκής θυσία στο όριο του ασκητισμού, με  τεράστιο τίμημα για τον ίδιο και για τους αγαπημένους του. Αρνήθηκε την τάξη του και κάθε μορφής ιδιοκτησία- όχι μόνο την ιδιοκτησία των υλικών αγαθών και των φτηνών απολαύσεων, αλλά και την ιδιοκτησία των αξιωμάτων, του κύρους και των ιδεών, γενναιόδωρος σε ό,τι γεννούσε το θηλυκό, δημιουργικό μυαλό του. Δεν έμαθε ποτέ να φοβάται την εκδίκηση όσων είχε ευεργετήσει.

Αν κάτι μας κληροδότησε, όχι σε κάθε έναν χωριστά, αλλά και στο ΝΑΡ σα σύνολο, είναι νομίζω πάνω απ΄ όλα ένα πράγμα: Η ανάγκη να αμφισβητούμε τα πάντα, τις χθεσινές αλήθειες, τις χθεσινές συνήθειες, το χθεσινό μας κόμμα, ακόμη και τον ίδιο μας τον εαυτό, αλλά και να κρατάμε άφθαρτο και ακέραιο ό,τι πιο πολύτιμο είχαν όλα αυτά. Κάπως έτσι νομίζω ότι έβλεπε την κομμουνιστική επανίδρυση- ένα ταξίδι σε αχαρτογράφητα νερά, αλλά με την πυξίδα να δείχνει πάντα τον ίδιο Βορρά. Σαν το μακρύ ποτάμι, που ξεκινάει από τις μεγάλες λίμνες της Ιστορίας, και «που δεν είναι ποτές του το ίδιο, κατά που δίδασκαν οι παλαιοί γραμματισμένοι, κι ωστόσο μένει πάντα το ίδιο σώμα, το ίδιο στρώμα, και το ίδιο Σημείο, ο ίδιος προσανατολισμός». Όλοι όσοι βαδίσαμε μαζί του, του αναγνωρίσαμε την αποκοτιά του οραματιστή που επιμένει να σηκώνει τη σημαία της επανάστασης μέσα από τα ερείπια των καταρρεύσεων. Αλλά αυτή η αποκοτιά θάταν μόνο απελπισμένη εμμονή- κι εμείς ίσως θα ξεπέφταμε γρήγορα στη σέχτα ή στην επανενσωμάτωση- αν δεν πήγαινε μαζί με τη φρόνηση της «τομής μέσα στη συνέχεια του κομμουνιστικού κινήματος».

Ο Κώστας δεν θα μπορούσε να γίνει ποτέ «πολιτικός» (η λέξη «πολιτική» που του ήταν στο βάθος αχώνευτη, αν δεν συνοδευόταν από κάποιο καθαρτικό επίθετο, όπως εργατική, κομμουνιστική κλπ). Του έλειπε το πολύ σκληρό μέταλλο αυτών που πιστεύουν ότι πρέπει να νικήσουν με κάθε τίμημα, έστω για μια δίκαιη υπόθεση, ότι στον σκληρό καπιταλιστικό κόσμο που ζούμε θα είμαστε αναγκαστικά λύκοι ή αρνιά, κυνηγοί ή κυνηγημένοι. Μας δίδαξε ότι καμιά νίκη δεν αξίζει αν έχει για τίμημα τον εκφυλισμό, ότι κάποτε υπάρχει νίκη μέσα στην ήττα και κάποτε ήττα μέσα στη νίκη. Ότι ο αγώνας και το πάθος μπορούν να πάνε μαζί με την ευγένεια κι ότι οφείλουμε να είμαστε αδιάλλακτοι στις απόψεις για θέματα αρχών, όχι όμως και απέναντι στους ανθρώπους. Έβλεπε στους συντρόφους του όχι αυτό που ήταν, αλλά αυτό που θα μπορούσαν να γίνουν κι απογοητευόταν όταν τους έβλεπε πιο χαμηλά από τον πήχυ που είχε βάλει γι αυτούς, κακίζοντας και πάλι τον εαυτό του. Μπορούσε να μουλαρώσει μέχρι να σκάσει εκατό γαϊδάρους αν θεωρούσε κάτι ζήτημα αρχής ή αν συναντούσε απέναντί του εγωιστικό πείσμα (μέχρι να εκραγεί ακόμη κι η Μαριάννα, λέγοντάς μας «αμάν βρε παιδιά, σταματείστε επί τέλους, ακόμη και η Μαφία δεν συζητά για δουλειές όταν κάθεται στο τραπέζι»)- αλλά ποτέ δεν θα έθιγε την προσωπικότητα του συντρόφου του.

Στο δικό του βαλς του αποχαιρετισμού με τον φίλο του, ο Θανάσης είπε πως ο Κώστας ήταν άτυχος γιατί πέρασε μια ζωή φυλάγοντας την επαναστατική φλόγα στις εποχές της μεγάλης ξηρασίας κι άνοιξε την πόρτα και έφυγε, αφήνοντάς μας πολύ μόνους, όταν η δυνατότητα της επανάστασης άρχιζε να φαίνεται στον ορίζοντα. Ελπίζω να είναι έτσι και να μην αποδειχθεί ότι ήταν μάλλον τυχερός που δεν είδε αυτά που θα ακολουθούσαν. Αλλά αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μας.

Στο μεταξύ, θα μας λείπει, σ’ όλους μαζί και στον καθένα χωριστά με τον δικό του τρόπο. Σε πάρα πολλούς θα λείψει ο ηγέτης με την ελαφροίσκιωτη ιστορική αισιοδοξία, το πείσμα, τις μακρόσυρτες ομιλίες που κάποιες στιγμές κούραζαν με τις επαναλήψεις και τις χαοτικές περιελίξεις τους, αλλά ξαφνικά, σαν ριπές ανοδικού ανέμου, μας σήκωναν πολύ ψηλά, εκεί όπου συναντιέται η ποίηση με την ιστορία και τον αγώνα. Προσωπικά, θα μου λείψει πιο πολύ ο άλλος Κώστας, με τις αμφιβολίες και τις ταλαντεύσεις του, με τις αγωνίες, τις μεταμέλειες και κάποιες ενοχές του, ο Κώστας χωρίς την πανοπλία που έπρεπε να φοράει για να ζει τον μύθο των άλλων γι αυτόν, ο τρυφερός άνθρωπος που ήταν μεγάλος μέσα στις αδυναμίες του και γενναίος μέσα στους φόβους του, που κάποτε λύγιζε (όποιος δεν λυγίζει σπάει, δεν είναι έτσι;), για να τιναχτεί ξανά μπροστά, ο φίλος που χανόταν συχνά, αλλά ήταν πάντα δίπλα μου στα δύσκολα και που μπροστά του μπορούσα κι εγώ να βγάλω τη δική μου πανοπλία και να του δείξω τις πληγές, τις ενοχές και τις μικρότητές μου, ξέροντας ότι θα βρω κατανόηση και αγάπη.

Μια μόνο κουβέντα του δεν θα του συγχωρέσω. Όταν πρόσφατα, στην τελική ευθεία, σε μια στιγμή αμοιβαίων εξομολογήσεων και συγγνώμης, μου είπε με πικρό χαμόγελο: «Εντάξει, είμαι συμφιλιωμένος μ’ αυτό που έρχεται, έζησα τη ζωή μου, ε, προσπάθησα… αν και δεν έκανα και τίποτα σπουδαίο». Κατάφερα να μεταμφιέσω το λυγμό μέσα μου σε ψεύτικη οργή- «τι βλακείες είναι αυτές» κλπ. Του μίλησα για την ευγνωμοσύνη που του χρωστάμε όλοι για όσα μας έδωσε και για την απαιτητικότητα που τρέφουμε γι αυτά που περιμένουμε να μας δώσει ακόμα. Κι αν μπορούσα, θα ήθελα ακόμη να του πω, με τα λόγια της Μαριάννας στο «Την άλλη φορά Μαργαρίτα», ότι η ζωή του, η ζωή μας, «ένα φτερούγισμα ήταν της νύχτας που υπόσχεται τα πάντα, πως ο άλλος γύρος θα είναι δικός σου».

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: