RSS Feed

«ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ» εκδ. ΚΨΜ

του Δημήτρη Δημητούλη

11-04-2010, εφημερίδα ΠΡΙΝ

«ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ»  εκδ. ΚΨΜ

Κ. Μαρξ

Η πλήρης έκδοση στα ελληνικά του βαρυσήμαντου βιβλίου των Μπουχάριν – Πρεομπραζένσκι, Το αλφαβητάρι του κομμουνισμού, θέτει ξανά την αναγκαιότητα διαμόρφωσης ενός σύγχρονου κομμουνιστικού προγράμματος, που θα ξεκινά από τις σημερινές ασύλληπτες δυνατότητες της εργατικής τάξης.

Η πλήρης έκδοση στα ελληνικά από τις εκδόσεις ΚΨΜ του βιβλίου «Το αλφαβητάρι του κομμουνισμού», αποτελεί μια σημαντική συνεισφορά στην έκδοση κειμένων, που επηρέασαν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό τη θεωρητικο-πολιτική συζήτηση και αντιπαράθεση στους κόλπους του μαρξισμού, του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος -και όχι μόνο – στον 20ο αιώνα. Υπάρχουν – κατά τη γνώμη μας – τρία σημεία που νοηματοδοτούν το βάρος της πρωτοβουλίας αυτής. Πρώτο, τα ζητήματα που διαπραγματεύονται οι Ν. Μπουχάριν και Ε. Πρεομπραζένσκι – τα βασικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού και η περιοδολογησή του, ιμπεριαλισμός, εργατική εξουσία και δικτατορία του προλεταριάτου, μετάβαση στον κομμουνισμό, γυναικεία απελευθέρωση κ.ά. – διατηρούν στο ακέραιο την πολιτική και θεωρητική τους επικαιρότητα. Δεύτερο, αυτό καθαυτό το ιστορικό ενδιαφέρον του βιβλίου το οποίο γράφεται από το Μάρτιο μέχρι τον Οκτώβριο του 1919. Η περίοδος αυτή σημαδεύεται από την πρωτοφανή όξυνση της ταξικής πάλης, λόγω της έκρηξης του εμφυλίου πολέμου και της ανοικτής, ένοπλης ιμπεριαλιστικής επέμβασης για το στραγγαλισμό της πιο σημαντικής και τολμηρής πρωτοβουλίας του κόσμου της ζωντανής εργασίας να αναμετρηθεί με την ταξική – αλλοτριωτική οργάνωση της ζωής του, τερματίζοντας κάθε μορφή εκμετάλλευσης και καταπίεσης. Την ιστορικότητα αυτή θα οριοθετήσει με πολύ ευστοχία ο Πιέρ Μπρουέ – ένας από τους εμβριθέστερους μελετητές του μπολσεβικισμού, ως πολιτικο-θεωρητικού και πολιτισμικού ρεύματος στην ιστορία της ταξικής πάλης – στην εισαγωγή του στη γαλλική έκδοση του βιβλίου, ως εξής: «Η εργατική πρωτοπορία έπρεπε να αφομοιώσει στην καρδιά της δράσης τα μαθήματα της ρωσικής εμπειρίας. Έτσι, το βιβλίο αυτό ουσιαστικά είναι ένα εκλαϊκευτικό έργο όπου η μαρξιστική σκέψη συχνά απλοποιείται και σχηματοποιείται. Σ’ αυτό, όμως, έγκειται το τωρινό τεράστιο ενδιαφέρον του (…) συνιστά ένα αναντικατάστατο ντοκουμέντο σχετικά με τις θεμελιώδεις αντιλήψεις των ηγετών της ρωσικής επανάστασης για τις προοπτικές της, τη σκέψη τους και τη δράση τους. Αποδεικνύει ότι για τους ρώσους κομμουνιστές ο αγώνας δεν ήταν μόνο μια ένοπλη σύγκρουση εντός της Ρωσίας, αλλά ένας διεθνής εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στην αστική τάξη και το παγκόσμιο προλεταριάτο, του οποίου η ρωσική εργατική τάξη ήταν η πρωτοπορία, η μαρτυρία μιας προσέγγισης της επανάστασης και. του σοσιαλισμού στον αντίποδα των θεωριών του «σοσιαλισμού σε μια μόνη χώρα»» (Ν. Βοukharin-E. Preobrajensky, ABD du commounisme, Preface de Pierre Broue, εκδ. Francois Maspero, 1968, σελ.5-9) Τρίτο, το Αλφαβητάρι αποτελεί ένα σχόλιο πάνω στο πρόγγραμμα του κόμματος των μπολσεβίκων που υιοθετήθηκε στο 8ο συνέδριο τους το Μάρτιο του 1919, όταν μετονομάστηκαν από ΣΔΕΚΡ (Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα Ρωσίας) σε ΚΚΡ(μπ). Μάλιστα για πρώτη φορά υπάρχει μεταφρασμένο στα ελληνικά το πρόγραμμα αυτό στην παρούσα έκδοση.

Η συγγραφή, δηλαδή, του βιβλίου υπακούει, ας μας επιτραπεί η διατύπωση, σε μια καθοριστική ιστορϊκο-πολιτική «αναγκαιότητα». Την υπεράσπιση – εκλαΐκευση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος, που συμπυκνώνει τη νέα ιστορική εποχή της ταξικής πάλης και αναπαραγωγής του καπιταλισμού σε εσωτερική και διεθνή κλίμακα. Απαντώντας μάλιστα οι συγγραφείς στις επικρίσεις που δέχονταν θα πουν: «Όταν οι μενσεβίκοι μας κατηγορούν πως απαρνηθήκαμε τη διδασκαλία του Μαρξ, εμείς τους απαντάμε πως η ουσία της διδασκαλίας του Μαρξ είναι η σύνταξη προγραμμάτων που θα βασίζονται όχι στην εσωτερική μας αίσθηση αλλά στην ίδια τη ζωή» (σελ.48). Είναι η επίκαρη παρέμβαση του Λένιν στην προγραμματική αντιπαράθεση που διεξάγεται στο διεθνές εργατικό κίνημα στην καμπή του 20ου αιώνα. «Η διεθνής σοσιαλδημοκρατία περνάει σήμερα περίοδο ιδεολογικών ταλαντεύσεων. Ως τώρα οι διδασκαλίες του Μαρξ και του Ένγκελς θεωρούνταν στέρεο βάθρο της επαναστατικής θεωρίας. Τώρα ακούονται από παντού φωνές πως οι διδασκαλίες αυτές είναι ανεπαρκείς κι έχουν παλιώσει… Εμείς δε βλέπουμε καθόλου τη θεωρία του Μαρξ σαν κάτι το μια για πάντα δοσμένο. Αντίθετα, έχουμε την πεποίθηση πως η θεωρία αυτή έβαλε μόνο τους ακρογωνιαίους λίθους της επιστήμης εκείνης που οι σοσιαλιστές έχουν χρέος να την προωθούν παραπέρα προς όλες τις κατευθύνσεις αν δε θέλουν να μείνουν πίσω από τη ζωή». Υπό αυτή την έννοια η έκδοση του εν λόγω βιβλίου μπορεί να συμβάλει στη διεξαγωγή μιας δημιουργικής συζήτησης – αντιπαράθεσης πάνω στη δυνατότητα – «αναγκαιότητα» ενός κομμουνιστικού προγράμματος της ιστορικής εποχής που διανύουμε. Η εποικοδομητική συμμετοχή στην προσπάθεια αυτή νομίζουμε ότι από φιλοσοφικο-μεθοδολογική σκοπιά απαιτεί την παρακάτω προσέγγιση. «Όσο λίγο μπορούμε να κρίνουμε ένα άτομο από την ιδέα που το ίδιο έχει για τον εαυτό του, άλλο τόσο μπορούμε να κρίνουμε και μια τέτοια εποχή ανατροπής από τη συνείδηση που έχει για τον εαυτό της, αλλά αντίθετα πρέπει να εξηγήσουμε τη συνείδηση αυτή από τις αντιφάσεις της υλικής ζωής, από τη σύγκρουση που υπάρχει ανάμεσα στις κοινωνικές παραγωγικές δυνάμεις και τις σχέσεις παραγωγής». (Καρλ Μαρξ, Κριτική της πολιτικής οικονομίας σελ.24, εκδ. Θεμέλιο). Η εκρηκτική αναπαραγωγή της αντίθεσης αυτής συνιστά το καθοριστικό-όχι όμως το αποκλειστικό – θεμέλιο της αντικειμενικής δυνατότητας μαρξιστικής επαναθεμελίωσης του κομμουνιστικού προγράμματος της εποχής μας. Ενός προγράμματος που στον πυρήνα του πρέπει να εγγράφεται η ανάδειξη των νέων, ιστορικά καθορισμένων δυνατοτήτων του κόσμου της ζωντανής εργασίας – όπως έλεγε ο Μαρξ – να τερματίσει την εξουσία της νεκρής εργασίας, δηλαδή του κεφαλαίου, πάνω στη ζωντανή μισθωτή εργασία. Οφείλουμε όμως να πούμε στο σημείο αυτό, ότι αυτή η ιστορικά συγκεκριμένη ανταγωνιστική διαλεκτική που διατρέχει τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής (και της οποίας μετασχηματισμένη μορφή εμφάνισης αποτελεί στο επίπεδο της ταξικής δομής η αντίθεση κεφαλαίου-εργασίας) δεν ακυρώνει το ειδικό βάρος του συνόλου των αντιθέσεων που διαπερνούν το σχηματισμό αυτό.

Τέλος, θα ήταν παράλειψη αν δε σημειώναμε ότι για πρώτη φορά η έκδοση του βιβλίου συνοδεύεται από την κατατοπιστική εισαγωγή του Δ. Γκόβα.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: