RSS Feed

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΡΙΣΤΕΡΙΣΜΟΣ

του Λέανδρου Μπόλαρη

3/12/2009, περιοδικό «Σοσιαλισμός από τα κάτω»

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΡΙΣΤΕΡΙΣΜΟΣ

Εργατισμός και Αυτονομία

Για μια δεκαετία, από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 μέχρι του 70, η Ιταλία σαρώθηκε από ένα συγκλονι­στικό κύμα φοιτητικών και εργατικών αγώ­νων. Οι φοιτητές ξεκίνησαν, η σκυτάλη πέ­ρασε στους εργάτες με το «Καυτό Φθινό­πωρο» των απεργιών του 1969. Εκατομμύ­ρια εργάτες Βγήκαν σε απεργίες -και πολ­λές φορές έξω από τον έλεγχο των συνδι­κάτων. Το 1976, όμως, αυτό το κίνημα είχε μπει σε κρίση κι υποχώρηση. Το 1977 το φοιτητικό κίνημα βγήκε ξανά στο προσκήνιο. Η αφορμή ήταν μια επίθε­ση των φασιστών στο πανεπιστήμιο της Ρώμης. Ξέσπασαν μαζικές καταλήψεις και διαδηλώσεις. Η αστυνομία κι οι καραμπινιέροι χτύπησαν πολλές από αυτές, δολο­φόνησαν ένα μαθητή και μια φοιτήτρια. Ο φοιτητικός ξεσηκωμός παρέσυρε μαζί του μεγάλα κομμάτια της νεολαίας έξω από τα πανεπιστήμια. Μαθητές, άνεργους νέους, κόσμο που δούλευε σε δουλειές του ποδαριού, αυτό που σήμερα ονομάζεται από κάποιους «πρεκαριάτο».  Ήταν ένα μαζικό κίνημα.

Όμως, σε αντί­θεση με τη φάση της ορμητικής ανόδου των αγώνων στα τέλη της δεκαετίας του ’60, η μάχη δεν «πέρασε» στα εργοστάσια και στους άλλους χώρους δουλειάς. Το κί­νημα έμεινε απομονωμένο και κατακερμα­τισμένο. Η οικονομική κρίση πίεζε τους ερ­γάτες. Όμως, το πιο σημαντικό ήταν ο ρό­λος του ΚΚΙ. Ήταν η περίοδος του «ιστορι­κού συμβιβασμού» -της στήριξης από το κόμμα της δεξιάς Χριστιανοδημοκρατικής κυβέρνησης, με την ελπίδα ότι θα γίνει κι αυτό κυβερνητικός εταίρος. Τα εκατοντά­δες χιλιάδες μέλη του στις γειτονιές και τα εργοστάσια, επιχειρηματολογούσαν ότι δεν είναι εποχή για «τυχοδιωκτισμούς».

Οι ιδέες που κυριαρχούσαν στο «κίνημα του 1977», όμως, δεν βοηθούσαν να σπά­σει αυτή η απομόνωση. Στο κίνημα κυ­ριαρχούσε αυτό που έχει μείνει γνωστό ως ο «χώρος της Αυτονομίας». Ήταν ένα ποι­κιλόχρωμο ρεύμα, χωρίς μια ενιαία οργά­νωση -ακόμα και θεωρητικές αναλύσεις. Όμως, είχε κάποια κοινά χαρακτηριστικά.

Οι ιδέες του Τόνι Νέγκρι και της «εργα­τικής αυτονομίας» ήταν ηγεμονικές για πα­ράδειγμα (χωρίς να έχουν την αποκλειστι­κότητα). Η καταγωγή τους προέρχονταν από το ρεύμα του «εργατισμού» της δεκα­ετίας του ’60. Οι «εργατίστες» εντόπιζαν το επαναστατικό υποκείμενο στον «μαζικό εργάτη» των εργοστασίων του Βορρά. Δη­λαδή στη «νέα» εργατική τάξη ανειδίκευ­των ή μισο-ειδικευμένων εργατών, εσωτε­ρικοί μετανάστες από το Νότο οι περισσό­τεροι.

Η «παλιά» εργατική τάξη με τα συνδικά­τα της και το κόμμα της, ήταν οι «βολεμέ­νοι». «Αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα». Όταν τέτοιες οργανώσεις όπως η Ρotere Operaio (Εργατική Εξουσία) αναζήτησαν ιστορικές αναφορες για τις απόψεις τους, τις βρήκαν στους «αριστερούς κομμουνιστές» και στο ΚΑPD των αρχών της δεκαετίας του ’20.

Με αυτές τις αριστερίστικες καταβολές, οι πρώην «εργατίστες» βρέθηκαν στις αλ­λαγμένες συνθήκες του «κινήματος του 1977». Είχαν αλλάξει τις αναλύσεις τους ώστε να αντανακλούν την απομόνωση και τον κατακερματισμό αυτού του κινήματος. Πια, η καπιταλιστική εκμετάλλευση δεν πε­ριοριζόταν στη σφαίρα της παραγωγής. Ο καπιταλισμός είχε αλλάξει, το «κοινωνικό εργοστάσιο» σήμαινε ότι η «υπεραξία» πα­ραγόταν σε κάθε σφαίρα της κοινωνικής ζωής, από τον ελεύθερο χρόνο και την οι­κογένεια μέχρι το πανεπιστήμιο.

Κατά συνέπεια, ο «μαζικός εργάτης» εί­χε αντικατασταθεί από τον «κοινωνικό προλετάριο». Ουσιαστικά, όποιος εξεγει­ρόταν ενάντια στην καταστολή και τον κα­πιταλισμό, ήταν «κοινωνικός προλετά­ριος». Οι υπόλοιποι ήταν «ενσωματωμένοι» στο σύστημα. Οι «αυτόνομοι αγώνες» -των ανέργων, των γυναικών, της «επισφαλούς» νεολαίας – των «μαρτζινάλι» – ήταν η εξέ­γερση ενάντια στον καπιταλισμό.

Υποκατάσταση

Τέτοιες αναλύσεις οδηγούσαν στη λογι­κή ότι «το κίνημα είμαστε εμείς»: η τάξη, το κίνημα κι η οργάνωση ταυτίζονταν στην ανάλυση των περισσότερων ρευμάτων της «εργατικής Αυτονομίας». Το αποτέλεσμα ήταν οι πιο ακραίες πρακτικές υποκατά­στασης. Η «μαζική προλεταριακή Βία» σή­μαινε ότι η σύγκρουση με τις δυνάμεις κα­ταστολής μετατρεπόταν σε απόλυτη αρχή. Κι επειδή αυτή η «μαζική Βία» χρειαζόταν και «εκπαιδευμένους» μαχητές, ομάδες «αυτόνομων» έφτασαν να υμνούνε τις «διαδηλώσεις Ρ-38» – το Ρ-38 είναι ένα πε­ρίστροφο.

Το «κίνημα του ’77» έλαμψε για λίγους μήνες και μετά έσβησε. Η ήττα του προκά­λεσε ένα νέο κύμα απογοήτευσης , απο­προσανατολισμού και κρατικής καταστο­λής. Τα υπολείμματα της «αυτονομίας» υποχώρησαν ακόμα πιο πίσω; τα επόμενα χρόνια στράφηκαν στον εαυτό τους, στη προσπάθεια να φτιάξουν «αυτόνομες» νη­σίδες έξω από τις εκμεταλλευτικές και εξουσιαστικές δομές του συστήματος. «Να οργανώσουμε τη ζωή μας έξω από το κράτος και το κεφάλαιο» όπως λένε μερι­κοί σήμερα και εδώ.

Η αυταπάτη ότι μπορούμε να αλλάξου­με τη ζωή μας χωρίς να ανατρέψουμε τον καπιταλισμό συνολικά, είναι το σήμα κατα­τεθέν του ρεφορμισμού. Στην περίπτωση της «αυτονομίας» ο αριστερισμός συνα­ντιέται με τη ρεφορμιστική πολιτική. Ο κοι­νός παρανομαστής είναι η υποκατάσταση, για το ρεφορμισμό, η κοινωνική αλλαγή εί­ναι έργο των βουλευτών και των γραφειο­κρατών, για την «αυτονομία», των ηρωικών μαχητών στα οδοφράγματα. Και στις δυο περιπτώσεις, το ενεργητικό στοιχείο το βάζει μια μειοψηφία, η τάξη είτε είναι ψη­φοφόροι είτε βολεμένοι.

 

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: