RSS Feed

«ΝΕΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΦΕΡΝΕΙ Η ΚΡΙΣΗ» – ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ε. ΜΠΙΤΣΑΚΗ

Συνέντευξη του Ευτύχη Μπιτσάκη στο Λεωνίδα Βατικιώτη

16/11/2008, εφημερίδα ΠΡΙΝ

Υποχρέωση της Αριστεράς στις νέες συνθήκες είναι να ξεκαθαρίσει τους ιδεολογικούς λογαριασμούς της με το παρελθόν του «υπαρκτού σοσιαλισμού», προβλέποντας στο μέλλον να προωθήσει το διάλογο, την κοινή δράση και τη συνεργασία όλων των δυνάμεων της, με στόχο στρατηγικές συμμαχίες, τονίζει στο ΠΡΙΝ.

Νέα μαρτύρια φέρνει ηκρίση

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ας αρχίσουμε τη συζήτηση μας από την άμε­ση επικαιρότητα. Λίγο πριν από τα εικοσάχρο­να του «τέλους της Ιστορίας» ξέσπασε η οικο­νομική κρίση. Τι βαθύτερες αντινομίες αποκα­λύπτει αυτό το φαινόμενο;

Ε. Μπιτσάκης

Ε.Μ.: Οι προφήτες βιάστηκαν να προβλέ­ψουν το τέλος της Ιστορίας και μια κοινωνία χθαμαλών παραγωγικά καταναλωτικών ό­ντων, κοινωνική ειρήνη νεκροταφίου και α­ντίστοιχα παγκόσμια ειρήνη. Οι πόλεμοι της Νέας Τάξης ήταν μια πρώτη διάψευση. Η κρίση και ο κοινωνικός πόλεμος, μια δεύτερη. Η σημερινή κρίση εκδηλώθη­κε κυρίως στο χρηματοπιστωτικό το­μέα. Ένα εκατομμύριο διακόσιες χι­λιάδες οικογένειες έχασαν τα σπίτια τους και οι υποψήφιοι άστεγοι υπολογί­ζονται σε 3 εκατ. Αλλά η χρηματοπι­στωτική φούσκα, αποκαλύπτει τις βα­θύτερες και αθεράπευτες αντινομίες του καπιταλισμού. Η εγγενώς ανταγω­νιστική καπιταλιστική οικονομία, συνε­πάγεται, όπως έγραφε ο Μαρξ «την καταστροφή των δύο μόνιμων πηγών πλούτου: Της γης και των ανθρώπων». Στην περίπτωση μας: Με την εκμετάλ­λευση της εργατικής δύναμης, εγχώριας και ξένης, πραγματοποιήθηκε τα τελευ­ταία χρόνια μια τεράστια συσσώρευση υπεραξίας. Η υπερσυσσώρευση κεφα­λαίου συνεπαγόταν την αδυναμία για παραγωγικές επενδύσεις, και τη ρα­γδαία επέκταση του χρηματιστικού κε­φαλαίου. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι η κρίση ξέσπασε σε αυτό τον τομέα. Αλλά εκδηλώνεται ήδη και στον παρα­γωγικό τομέα, με κρίση γιγάντων της βιομηχανίας όπως η Φορντ και άλλες, με συγχωνεύσεις και με απολύσεις. Προοπτική; Αναδιάρθρωση με κατα­στροφή μέρους των παραγωγικών δυ­νάμεων και με νέα μαρτύρια της εργατικής τάξης εγχώριας και διεθνούς.

Κατά πολλούς όμως, η νίκη του Ομπάμα μπορεί να κάνει τη Νέα Τάξη περισσότερο «»φιλική» προς το χρήστη» ή και να σημάνει το τέλος της.

Ε.Μ.: Η νίκη του Ομπάμα έχει μια συμβολι­κή αξία: Μαύρος πρόεδρος στη χώρα του ρατσισμού και της Κου-Κουξ-Κλαν. Κάποια μέτρα ανακούφισης μπορεί να πάρει η νέα κυβέρνηση. Αλλά η δυναμική του αμερικανι­κού ιμπεριαλισμού απαιτεί εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών του πλανήτη και συνεπάγεται νέους πολέμους, όπως και το όνειρο για παγκόσμια ηγεμονία. Θα θελή­σει να αντιμετωπίσει αυτή την καταστροφική πορεία ο μαύρος πρόεδρος; Αλλά ποιοι τον στήριξαν και τον χρηματοδότησαν; Ας υπο­θέσουμε όμως (υπόθεση του «μη πραγματι­κού») ότι τολμάει: Κάποιος πιστολέρο θα βρεθεί, όπως έγινε και με τον δικό τους αρι­στοκράτη και πολεμοκάπηλο Κεννεντι.

Αλλά η ένταση της πιο ωμής βαρβαρότητας στον υπαρκτό καπιταλισμό, τι συνεπάγεται για την ίδια την κοινωνία και για τις δυνάμεις που αγωνίζονται για το σοσιαλισμό;

Ε.Μ.: Πρώτα για την κοινωνία: Στη νέα φά­ση (ή στάδιο;) θα υπάρξει ένταση της εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης. Ένταση της δομικής και της συγκυριακής ανεργίας. Νέος πόλεμος, νέο ανθρώπινο αίμα που θα αυξά­νει τον πλούτο του κεφαλαίου. Ένταση των ανταγωνιστικών κοινωνικών σχέσεων, μονα­ξιά, αποξένωση, διαδικασία εκκένωσης της ιστορικά διαμορφωμένης ουσίας του ανθρώ­πινου όντος. Αλλά, προσοχή, γιατί κάτι συνήθως μας ξεφεύγει: Τι τραγουδούσαν οι επα­ναστάτες κάποτε; «Εμπρός της γης οι κολα­σμένοι, της πείνας σκλάβοι εμπρός-εμπρός».

• Η κυβέρνηση Τζανετάκη όξυνε το δίπολο σεχταρισμού-οπορτουνισμού που δίχαζε το ΚΚΕ

Η βασική αντίθεση του καπιταλισμού, δηλα­δή η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας, δημι­ουργεί και θα δημιουργεί όλο και μεγαλύτε­ρα πλήθη «κολασμένων». Αλλά η βασική, εν­δογενής αντίθεση, δημιουργεί νέες και οξύ­νει παλαιές παράγωγες αντιθέσεις. Ήδη ο Μαρξ μιλούσε για διαταραχή του ομαλού με­ταβολισμού ανθρώπου φύσης και για κατα­στροφή του «ανόργανου σώματος» του αν­θρώπου: Της φύσης (για τον Μαρξ, πρόδρο­μο της οικολογίας, βλ. το βιβλίο μου, Η Φύση στη Διαλεκτική Φιλοσοφία). Αυτή λοιπόν η παράγωγη αντίθεση, τείνει στις μέρες μας να γίνει δεσπόζουσα, κυρίαρχη, καθώς τροφο­δοτείται και οξύνεται από τη βασική. Η Ρόζα (πριν την πετάξουν δολοφονημένη στο ποτά­μι) προειδοποιούσε: «Σοσιαλισμός ή βαρβα­ρότητα». Σήμερα ο κίνδυνος αυτοκαταστρο­φής της ανθρωπότητας είναι ένας από τους δυο δρόμους για λύση της τραγωδίας.

Τι σημαίνουν λοιπόν αυτά για τις δυνάμεις που αγωνίζονται για το σοσιαλισμό;

Ε.Μ.: Το μέγεθος των «καθηκόντων» είναι αντίστοιχο των πλανητικών προβλημάτων. Πρώτα λοιπόν αντίσταση. Αντίσταση και ορ­γάνωση. Θεωρητικές επεξεργασίες και διαμόρφωση στρατηγικής: Τι σοσιαλισμό θέλουμε, μετά την πρώτη αποτυχία. Συνεπώς: Κοινή δράση των αριστερών δυνάμεων, διάλο­γος, συνεργασίες, ουσιαστικές συγκλίσεις με στόχο στρατηγικές συμμαχίες και υπέρβαση του σημερινού κατακερματισμού. Η Αριστε­ρά δεν έχει μέλλον αν δεν εξηγήσει την κα­τάρρευση του «σοσιαλιστικού στρατοπέδου», και συνολικά αν δεν ξεκαθαρίσει τους λογα­ριασμούς της με το παρελθόν. Αν δεν δια­μορφώσει μια συγκεκριμένη στρατηγική για τη σοσιαλιστική επανάσταση και για το τι κοινωνία «ευαγγελίζεται», κοινωνία που δεν θα μεταλλαχθεί, για δεύτερη φορά, σε ταξική. Συνολικά: Αν δεν θεμελιώσει θεωρητικά τη θέση ότι η ανθρώπινη φύ­ση είναι συμβατή με το σοσιαλισμό. Ότι δεν υπάρχει ανθρωπολογικό εμπό­διο για την κομμουνιστική κοινωνία (βλ. το βιβλίο μου Δρόμοι της Διαλεκτι­κής και επίσης σχετικά άρθρα στην Ου­τοπία).

 – Στην προσπάθεια και στην προοπτική που σκιαγραφείς, πώς επιδρά η αποτίμη­ση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» από την ηγεσία του ΚΚΕ και η επιστροφή και τα εγκώμια για τον Στάλιν;

 Ε.Μ.: Εδώ, αγαπητέ Λεωνίδα, μου προτείνεις να μιλήσουμε και για τα «οι­κεία κακά». Αλλά έτσι κινδυνεύω να χαρακτηριστώ για δεύτερη φορά «ναυ­άγιο της ταξικής πάλης» και το ΠΡΙΝ, έ­ντυπο που ανασύρει από «τον πάτο», «ναυάγια» για να χτυπήσει το Κόμμα και να δυσφημίσει το «σοσιαλισμό που γνωρίσαμε». Αλλά, ας το τολμήσουμε. Λοιπόν, η στάση της ηγεσίας του ΚΚΕ (όχι του ΚΚΕ, γιατί στο ΚΚΕ υπάρχουν σκεπτόμενοι και αγνοί αγωνιστές) απο­τελεί πρακτικό εμπόδιο και ταυτόχρο­να θεωρητικό εμπόδιο για την αναγέν­νηση των προοδευτικών και των επανα­στατικών δυνάμεων στη χώρα μας. Για­τί; Επειδή, πρώτον, δεν θέλει να μιλήσει τίμια για το παρελθόν: Δεν θέλει να εξηγήσει την κατάρρευση του σοσιαλιστικού στρατοπέ­δου. Ο όρος ανατροπή αγνοεί την όξυνση των εσωτερικών αντιθέσεων των κοινωνιών σοβιετικού τύπου, που οδήγησαν στην κα­τάρρευση. Ο όρος ανατροπή είναι αντιμαρξιστικός, προϊόν της αστυνομικής αντίληψης της Ιστορίας. Η ηγεσία του ΚΚΕ δεν θέλει, και τώρα πια δεν μπορεί, να ερμηνεύσει την αποτυχία της πρώτης προσπάθειας, για πολ­λούς λόγους, αλλά και για λόγους συλλογικής αυτοάμυνας. Μεγάλο μέρος από την ηγεσία του ΚΚΕ, μετά την πτώση της χούντας, είχε ζήσει πολλά χρόνια στη Σοβιετική Ενωση, και τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Οι αγωνιστές αυτοί δεν τόλμησαν να κάνουν την παραμι­κρή κριτική στην τότε πραγματικότητα, που σημαίνει ή ότι δεν καταλάβαιναν που ζούσαν ή ότι έκρυβαν την αλήθεια από τους έλληνες κομμουνιστές και το λαό συνολικά. Το ίδιο ι­σχύει και για την ουσιαστικά ανύπαρκτη κρι­τική της μεγαλειώδους και τραγικής, αντιφα­τικής πορείας του ΚΚΕ, του πλέγματος σεκταρισμού-οπορτουνισμού, που κορυφώθη­κε με την «συγκυβέρνηση Τζανετάκη». Για το τελευταίο δεν μιλάμε καν, σε αντίφαση με τις επαναστατικές φλυαρίες μας.

ΚΚΕ ΚΑΙ ΣΥΝ ΔΥΣΦΗΜΟΥΝ Ή ΑΔΙΑΦΟΡΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ

Ανάγκη στρατηγικής και θεωρητικής επεξεργασίας για το σοσιαλισμό

Και τα εγκώμια του Στάλιν;

Ε.Μ.: Μη τολμώντας και μη μπορώντας να εξη­γήσει την κατάρρευση, η ηγεσία επέστρεψε στη δεκαετία του ’30. Η ιστορία τη δεύτερη φορά, κατά τον Μαρξ, γράφεται ως φάρσα. Στην πε­ρίπτωση μας ο νεοσταλινισμός, που τελευταία περνάει μια φάση παροξυσμού, είναι μαζί και τραγωδία και φάρσα. Όλα πήγαιναν καλά επί Στάλιν (η αποξένωση αρχίζει επί Λένιν, αλλά ο χώρος δεν επιτρέπει). Μετά ήρθαν (όχι οι μέ­λισσες!) οι προδότες. Έτσι τα εγκλήματα χα­ρακτηρίζονται από την ηγεσία του ΚΚΕ, υπερ­βολές. Μπουχάριν, Τρότσκι, Καμένεφ, Ζινοβιεφ, τα 6 εκτελεσμένα από τα 17 μέλη του ΠΓ, οι τρεις στρατάρχες από τους 5, οι 13 από τους 15 διοικητές στρατιάς, οι 57 από τους 85 διοικη­τές σώματος στρατού, η πλειοψηφία των ηγε­τών των μπολσεβίκων που εκτελέστηκαν στα βασανιστήρια και τα γκούλαγκ, όλη η αντεπαναστατική φρίκη ήταν απλώς υπερβολές! Η θέ­ση αυτή δεν είναι μόνο αντιμαρξιστική. Είναι βαθιά ανήθικη. Η αντεπαναστατική πορεία αρ­χίζει λοιπόν μετά το θάνατο του Στάλιν! Γιατί όμως οι δικοί μας ζητούσαν το χρίσμα από τον Χρουτσώφ, τον Μπρέζνιεφ, τον Κορμπατσώφ; Τώρα ξύπνησε η επαναστατική συνείδηση; Ως προς την αντίφαση, δηλαδή τον οπουρτουνισμό: Τι σχέση έχουν με τον Μαρξισμό οι ψευδοέννοιες, λαϊκή οικονομία και λαϊκή εξουσία;

– ναι, αλλά και η άλλη πτέρυγα της επίσημης Αριστεράς έχει παραιτηθεί από οποιαδήποτε ενα­σχόληση με το σοσιαλισμό.

Ε.Μ.: Η διαπίστωση σου, αγαπητέ Λεωνίδα εί­ναι σωστή. Αλλά ο ΣΥΝ δεν είναι κομμουνιστι­κό κόμμα, παρόλο που εκεί μετέχουν αγωνι­στές του ΕΛΑΣ, του ΔΣ του Μακρονησιού και της Γυάρου, αγωνιστές που αντιμετώπισαν το θάνατο και που έζησαν με το θάνατο. Φυσικά και ο ΣΥΝ και ο ΣΥΡΙΖΑ έχουν ευθύνες για τη σιωπή τους, όπως και για τον άκριτο, επιφα­νειακό πολλές φορές αντισταλινισμό τους, κα­θώς και για την αδυναμία υπέρβασης των ευρωκομμουνιστικών αυταπατών τους. Αλλά να πούμε και για τα «δικά μας». Είναι γεγονός ότι οι μόνες επεξεργασίες για το πρόβλημα του σοσιαλισμού που έχουν γίνει, οφείλονται σε οργανώσεις και μέλη της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς: Άρθρα, συνέδρια, βιβλία, διαλέ­ξεις. Έγινε όμως κάποια ουσιαστική συζήτηση π.χ. για το βιβλίο του Κάππου; Έγινε για το δι­κό μου Φάντασμα (το μόνο που έκανε η καθο­δήγηση του ΝΑΡ ήταν να ταυτίσει τη θέση μου για ύπαρξη «κρατικού σοσιαλισμού» με την πρακτική του Βίσμαρκ). Προσπάθειες λοιπόν για κατανόηση του παρελθόντος. Σωστά. Αλλά τι γίνεται με την εργατική τάξη; Και υπάρχει συζήτηση έστω για τα προβλήματα της στρατη­γικής; Και τι σοσιαλισμό προεικονίζουμε που δεν θα οδηγήσει σε νέα γκούλαγκ;

Ποια είναι λοιπόν τα θεωρητικά και πρακτικά καθήκοντα για τη σύγχρονη επαναστατική Αρι­στερά;

Ε.Μ.: Δεν μου αρέσει το «επαναστατική» και συνολικά ο επαναστατικός βερμπαλισμός που ευδοκιμεί στους χώρους μας. Γι’ αυτά, βαρέθη­κα να μιλώ και να γράφω επί 20 χρόνια, αλλά και ο χώρος του ΠΡΙΝ δεν μας παίρνει. Δυο λό­για λοιπόν: Λιγότερη επαναστατική φλυαρία. Κοινή δράση. Διάλογος και συνεργασίες που θα συμβάλλουν στην αμοιβαία κατανόηση και σε ουσιαστικές συγκλίσεις. Ξεκαθάρισμα με το παρελθόν. Στρατηγικές και θεωρητικές επε­ξεργασίες για το τι σοσιαλιστική κοινωνία φα­νταζόμαστε και μέσα από ποιους δρόμους θα φτάσουμε στην «επανάσταση». Η ιστορία έχει αποφανθεί. Όσο θα μένουμε κολλημένοι στον Στάλιν, στον Μάο και στον Τρότσκι, θα παρα­μένουμε ηθικά άμεμπτα κατάλοιπα της επί του παρόντος ηττημένης κομμουνιστικής στρατιάς. Αλλά η ιστορία δεν τέλειωσε και ο Σοσιαλισμός είναι εγγεγραμμένος στα γονίδια του κα­πιταλισμού. Ιδού λοιπόν η Ρόδος, ιδού και το πήδημα, για να «κλείσουμε» με τον Μαρξ.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: