RSS Feed

Η ΔΕΚΑΕΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΝΑΡ ΚΑΙ Η ΔΙΑΨΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΛΠΙΔΩΝ

του Ευτύχη Μπιτσάκη

 18/07/1999, εφημερίδα ΠΡΙΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚΗ: ΤΑ ΕΝ ΟΙΚΩ, ΕΝ ΔΗΜΩ

Η ΔΕΚΑΕΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΝΑΡ ΚΑΙ Η ΔΙΑΨΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΛΠΙΔΩΝ

 Στο σημείωμα της προηγούμενης Κυριακής επεχείρησα να επισημάνω τις κυριότερες, κατά τη γνώμη μου, αιτίες της εκλογικής αποτυχίας του Μετώπου της Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Βεβαίως , είχε προϋπάρξει η απόφαση της ΠΕ του ΝΑΡ. Ένα κείμενο πέντε πυκνοτυπωμένων σελίδων, που δίνει την εντύπωση ότι το ΝΑΡ είναι περίπου κάποια σημαντική οργάνωση ή κόμμα, με οργανώσεις, ιδεολογικές διαφορές, ρεύματα και εύλογες αντιθέσεις στο εσωτερικό του, καθώς και με ενοποιητικές διαδικασίες. Το θεωρητικόλογο αυτό κείμενο είναι προϊόν μικρομεγαλισμού. Στέκεται, όμως, κυρίως στα φαινόμενα και δεν μιλάει συγκεκριμένα για τις βαθύτερες αιτίες. Συνολικά, θυμίζει τρικυμία εν ποτηρίω.Ποίοι και πόσοι ήμασταν όταν αποχωρή­σαμε πριν από δέ­κα χρόνια από το ΚΚΕ; Δεκαπέντε μέλη της ΚΕ και δυο παλαιότερα. Το μεγαλύτερο μέρος των στελε­χών του ιδεολογικού τομέα. Αρκετοί παλαιοί διανοούμενοι και αγωνιστές. Και προπαντός, η μεγάλη πλειοψηφία των μελών και των στελεχών της ΚΝΕ. Αλλά σύντομα, μετά την πρώτη ευφο­ρία για το ότι θα ήταν δυνατόν να επαναθεμελιωθεί μια πραγ­ματική Αριστερά, άρχισε η σιω­πηρή διαδικασία της αποψίλω­σης. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έ­παιξε η κατάρρευση της Σοβιετική Ένωσης και η απογοήτευση και η σύγχυση που δημιούργησε αυτό το μεγάλο βήμα προς τα πί­σω της παγκόσμιας ιστορίας. Ήταν όμως μόνον αυτό;

Το ΝΑΡ δεν δικαίωσε της ελ­πίδες που είχε γεννήσει η δημι­ουργία του. Αντί για μια πορεία υπέρβασης των διαφορών και ι­δεολογικής και οργανωτικής ε­νοποίησης, μέσα από τη διεύρυν­ση και τη δημιουργική επαφή με τους εργαζόμενους, είχαμε μια πορεία ιδεολογικο-πολιτικής ε­νοποίησης (στο βαθμό που αυτή έχει επιτευχθεί) μέσα από τη βαθμιαία συρρίκνωση. Τα ονό­ματα, τα γεγονότα, οι αριθμοί συγκεκριμενοποιούν αυτό το γε­γονός.

Γιατί, λοιπόν, αυτή η πορεία; Ας αρχίσουμε από την αρχή. Για­τί αποχωρήσαμε από το ΚΚΕ (ό­σοι δεν διαγραφήκαμε;); Αποφα­σιστικό ρόλο έπαιξε η συνεργα­σία με τη Δεξιά και συνολικά η δεξιά στροφή, ο οπορτουνισμός, ο πολιτικός αμοραλισμός και η τύφλωση της ηγεσίας του ΚΚΕ. Η αντίδραση μας ήταν δείγμα υ­γείας. Πόσοι, όμως, από μας εί­χαν συνειδητοποιήσει ότι η δεξιά στροφή του ΚΚΕ ήταν, από μια άποψη, συνέπεια της βασικής εν­δογενούς αντίφασης του, δηλαδή του πλέγματος σεκταρισμού-οπορτουνισμού; Πιο αναλυτικά, της έλλειψης στρατηγικής, του πρακτικισμού, της απονέκρωσης της εσωκομματικής δημοκρατίας και της θεωρίας, του σεκταρισμού απέναντι στους δυνάμει συμμάχους και ταυτόχρονα της ηγεμονίας της μικροαστικής ιδε­ολογίας η οποία, αναδραστικά, ενίσχυε το σεκταρισμό, την αυτο­νόμηση και την τρομοκρατία του μηχανισμού; Αριθμοί, προφα­νώς, δεν υπάρχουν. Αλλά ένα ση­μαντικό μέρος των στελεχών που είχε διαπαιδαγωγηθεί σε αυτό το κλίμα που άσκησε τη νεο-σταλινική εσωκομματική πρακτική, α­ντέδρασε, κυρίως στη δεξιά στροφή της ηγεσίας.

Ήταν, λοιπόν, τυχαίος ο τρό­πος με τον οποίον αποχωρήσαμε; Αντί να δώσουμε ανοικτά τη μά­χη μέσα στις οργανώσεις του κόμματος και της ΚΝΕ, αντί μιας δημόσιας ιδεολογικής και πολιτικής αντιπαράθεσης, επιλέχτηκε ο δρόμος της μυστικότητας και του φραξιονισμού. Ναι, αλλά τότε θα μας διέγραφαν! Και λοιπόν;

Φύγαμε όπως φύγαμε. Δεν φύγαμε όλοι για τους ίδιους λό­γους. Πολλοί (πόσοι;) ονειρεύο­νταν να οικοδομήσουν ένα «κα­λό» ΚΚΕ. Άλλοι αναζητούσαν μια επαναστατική ανανέωση. Άλλοι έβλεπαν με δυσπιστία την άποψη ότι πρέπει να δημιουργή­σουμε οργανώσεις, κ.λπ. κ.λπ. Οι διαφορές και οι αντιθέσεις ήτανε δεδομένες και φυσιολογικές. Το πρόβλημα δεν ήταν αυτό, αλλά το τι έγινε για να ξεπεραστούν δημιουργικά. Επισημάνθηκαν, λοιπόν, τα προβλήματα; Ανοίχτη­κε διάλογος στις περίφημες «ο­μάδες πρωτοβουλίας» και από τις στήλες του ΠΡΙΝ; Επιχειρή­θηκε να στηθούν οργανώσεις, ό­χι βέβαια με βάση το «δημοκρα­τικό» συγκεντρωτισμό, αλλά την οργανωμένη δημοκρατία; Πολύ λίγα έγιναν προς αυτή την κατεύ­θυνση. Οι διαφορές και οι αντι­θέσεις «λύθηκαν κυρίως στο επί­πεδο των καθοδηγητικών οργά­νων, δηλαδή «λύθηκαν» με το χειρότερο των δυνατών τρόπων.

Όσο καλές προθέσεις και να υπήρχαν, η νοοτροπία στελεχών του ΚΚΕ και της ΚΝΕ δεν ήταν εύκολο να ξεριζωθεί. Τα πρώην στελέχη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, δέσμια της θητείας τους στους κομματικούς μηχανισμούς, φο­ρείς αντιδημοκρατικών συνηθει­ών και ελιτίστικης νοοτροπίας, δεν επιχείρησαν συνειδητά να α­νοιχτεί ο διάλογος στις οργανώ­σεις και μέσα από τις στήλες του ΠΡΙΝ για τα μεγάλα προβλήματα του εγχειρήματος της επαναθεμελίωσης της Αριστεράς. Οι α­ντιθέσεις «λύθηκαν στην κορυφή, δηλαδή λύθηκαν με συγκρούσεις και διαδοχικές αποχωρήσεις, ε­νώ στον κόσμο του ΝΑΡ κυριαρ­χούσε ο αποπροσανατολισμός και το ιδεολογικό χάος και ακρι­βώς αυτή τη στιγμή ήρθε η κα­τάρρευση της Σοβιετικής Ένω­σης, η οποία ενίσχυσε την απο­γοήτευση και την ιδεολογική σύγχυση.

Έτσι, η ιδεολογικοπολιτική ενότητα του ΝΑΡ «επιτεύχθηκε» όχι μέσα από τη διεύρυνση των δεσμών του με την κοινωνία και με την αντίστοιχη αύξηση των οργανωμένων του δυνάμεων, αλ­λά μέσα από μια προϊούσα συρ­ρίκνωση. Βέβαια, τον τελευταίο καιρό, από το Συνέδριο και μετά, φαίνεται να εμφανίζεται και η α­ντίστροφη διαδικασία οργανωτι­κής ανάπτυξης. Αλλά είμαστε ακόμα στην αρχή και, για να υπάρξει συνέχεια, αναγκαία προϋπόθεση είναι να δούμε την πραγματικότητα ως έχει, και όχι μέσα από γενικόλογα «θεωρητι­κά σχήματα.

Αλλά ας κάμω πιο συγκεκρι­μένα τα προηγούμενα, εστιάζο­ντας την προσοχή μου κυρίως στα πολιτικά και ιδεολογικά προβλήματα.

Ελληνικός καπιταλισμός: τοπικά μικροϊμπεριαλιστικός. Σύμφωνοι. Αλλά τι σημαίνει το «ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα δεν ονειρεύονταν οι λούμπεν μικροκαπιταλιστές της ψωροκώ­σταινας». Οι αφορισμοί και οι ειρωνείες δεν αποτελούν γνώση.

Ελληνική εργατική τάξη: ο μεγάλος άγνωστος. Μιλάμε στο όνομα της, τρέφουμε απ’ αυτή την επαναστατική ρητορεία μας, θεωρούμε δεδομένη την επανα-στατικότητά της. Η μόνη αξιόλο­γη, αλλά ελλιπής προσέγγιση έ­γινε με το κείμενο του Συνεδρίου, όπου όμως ουσιαστικά ανα­λύθηκε μόνο η αντιφατική δυνα­μική της τάσης υποταγής και της τάσης χειραφέτησης. Αλλά, σορι-στολογώντας, μπορούμε να γρά­φουμε ότι «η εργαζόμενη πλειο­ψηφία δραπετεύει, αναζητώντας φρέσκο, καθαρό αέρα». Δραπε­τεύει προς τα πού;

» Το μέτωπο με την πολιτική του ΚΚΕ έπρεπε να είναι πάντα ανοιχτό. Αλλά, κυρίως, επιμείνα­με στα μικρά με μια στάση από­λυτης άρνησης αντί ταυτόχρονα να επιχειρήσουμε μια διερεύνη­ση και ερμηνεία των ενδογενών του αντιφάσεων και των αιτιών αυτών των αντιφάσεων. Απ’ αυτό θα διδασκόμασταν και εμείς.

Και η πολιτική των συμμα­χιών; Δεν επρόκειτο για εύκολο πρόβλημα. Και είναι γεγονός ότι το ΝΑΡ επεχείρησε να αρχίσει μια διαδικασία σύγκλισης. Αλλά διερευνήθηκαν ποτέ οι θεωρητικές – πολιτικές προϋποθέσεις για μια τέτοια πορεία; Ανοίχτηκε ποτέ διάλογος με τους δυνάμει συμ­μάχους; Και η καχυποψία, αν όχι η λανθάνουσα εχθρότητα με ό­σους προέρχονταν, κυρίως, από το άλλοτε ευρωκομμουνιστικό ρεύμα, διευκόλυνε την αναζήτη­ση των συγκεκριμένων όρων για συνεργασία; Είναι χαρακτηριστι­κό ότι το πρόβλημα της θέσης α­πέναντι στην ΕΕ, βασικό θέμα διαφωνίας, έχει γίνει και από τις δυο πλευρές αντικείμενο αορι­στολογίας, αν όχι βυζαντινής, συ­ζήτησης για το φύλο των αγγέ­λων.

Το ΝΑΡ τείνει συχνά να θε­ωρεί τον εαυτό του περίπου μο­ναδική επαναστατική οργάνωση, κριτή των πάντων. Έτσι λοιδορούσε την Επανίδρυση, αντί να δει την αντιφατικότητα της στιγ­μής και την ανάγκη να στηριχτεί κριτικά μια απόπειρα απόκρου­σης της δεξιάς, νεο-φασιστικής επέλασης. Η συμμετοχή του ΓΚΚ στην κυβέρνηση Ζοσπέν ήτανε προφανώς λάθος. Αλλά το ΝΑΡ, δια του ΠΡΙΝ, αντί να δει την α­νάγκη του μετώπου εναντίον της Δεξιάς που θα σάρωνε τις όποιες κατακτήσεις των εργαζομένων, αντί να δει ότι οι εργαζόμενοι α­παιτούσαν να στηριχθεί μια τέ­τοια προσπάθεια, αντί να αναλύ­σει τις αιτίες της δεξιάς στροφής του ΓΚΚ επέμεινε σε ένα μηδενι­στικό, επαναστατικοφανή χλευα­σμό. Η σημερινή κατάπτωση του ΓΚΚ δεν δικαιολογεί την εκ των προτέρων γενική καταδίκη. Το ί­διο θα μπορούσε να ειπωθεί για την αντιφατικότητα και το χάος των προσπαθειών για την ανασυ­γκρότηση κάποιων κομμουνιστι­κών κινήσεων στη Ρωσία και αλ­λού, που αντιμετωπίζονται με έ­να σαρωτικό μηδενισμό, με χλευ­ασμό και αφ’ υψηλού περιφρόνη­ση.

Και τα απελευθερωτικά κι­νήματα; Προφανώς δεν ηγεμο­νεύονται από κάποιους καθα­ρούς, αδιάφθορους κομμουνι­στές. Αλλά η αντιμετώπιση του Αραφάτ, του Μαντέλα π.χ. από το ύψος της καθαρής «επαναστα­τικής» θεωρίας, είναι ενδεικτική.

Εκεί, όμως, που ο επαναστατισμός μας έφτασε στα όρια της αι­σχρότητας, είναι η περίπτωση του ΡΚΚ και του τραγικού ηγέτη του. Μπορούμε να έχουμε επιφυ­λάξεις και διαφωνίες με την πο­λιτική του ΡΚΚ και με την πρα­κτική του Οτσαλάν. Είναι όμως ζήτημα αρχής η στήριξη του απε­λευθερωτικού κινήματος του λά­ου του Κουρδιστάν. Αλλά το ΠΡΙΝ πανηγύρισε με την τραγωδία του Οτσαλάν: «Το τέλος του Οτσαλάν. Ένας επικηρυγμένος  καταζητούμενος που καμιά χώρα δεν δέχεται να του δώσει άσυλο. Αετός χωρίς φτερά, θλιβερή φι­γούρα με κοστούμια» κ.λπ., κ.λπ. Και η κατάληξη: «Ο θρυλικός Από πλήρωσε με κάλπικο νόμι­σμα τους χιλιάδες Κούρδους που είχαν δώσει τη ζωή τους. Προκει­μένου να σώσει το τομάρι του δεν αρκέσθηκε να υπογράψει δήλωση μετανοίας και να αποκη­ρύξει τη δράση του μέχρι σήμε­ρα, αλλά χαρακτήρισε τους συ­ντρόφους του δολοφόνους, όμοι­ους με τους τούρκους στρατιώ­τες. Εύγε δοσίλογε Οτσαλάν, α­κόμα και ο Πινοσέτ είναι καλύ­τερος» ((ΠΡΙΝ 20/12/’98), ΑΙΣΧΟΣ.

Τι γίνεται και με την Τουρ­κία; Από το ύφος  της «καθαρής» (δηλαδή σχηματικά, δηλαδή μη μαρξιστικής) ανάλυσης, ταυτί­ζουμε δύο τοπικούς μικροϊμπεριαλισμούς. Δηλαδή, μια χώρα με οικονομικές-ιμπεριαλιστικές βλέψεις και πρακτικές, με μια χώρα δικτατορική, κατακτητική, που ασκεί πολιτική γενοκτονίας σε βάρος των Κούρδων και που συνεχίζει να κατέχει σχεδόν τη μισή Κύπρο.

Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ΚΚΕ, πριν από την κατάρρευση, ζητούσε αποδέσμευση, χωρίς να τη συνδέει, για να γίνει εφικτή, με τη σοσιαλιστική προοπτική. Το ΝΑΡ ζητάει αόριστα, εκτός τόπου και χρόνου, αποδέσμευση, μετατρέποντας τον τακτικό σε στρατηγικό στόχο. Συγκεκριμένα: στρατηγικός στόχος πρέπει να είναι, μέσα από την αναγέν­νηση του ευρωπαϊκού εργατικού κινήματος, οι Ενωμένες Σοσιαλιστικές Δημοκρατίας της Ευρώ­πης. Όταν, λοιπόν, κάποια χώρα της ΕΕ φτάσει να αποκτήσει αρι­στερή κυβέρνηση τότε, ανάλογα με τις συγκεκριμένες συνθήκες, θα κρίνει αν μπορεί να «αποδεσμευτεί» ή αν θα παραμείνει μέ­λος, ώστε να συμβάλει από τα μέ­σα στη διάλυση της νέας Ιεράς Συμμαχίας. Αντί γι’ αυτό μιλάμε αθεμελίωτα για αποδέσμευση, (με ποιους θα γίνει, πώς θα γίνει, ποια μορφή βιώσιμης οικονομίας προϋποτίθεται;). Και το ζήτημα αυτό έχει γίνει μόνιμο ζήτημα τριβής με την ΑΚΟΑ και πρόφα­ση για μη συνεργασία. Η ΑΚΟΑ υποστηρίζει ρητά «ότι αυτή η Ευ­ρώπη δεν μεταρρυθμίζεται. Το αίτημα της ανατροπής είναι και επίκαιρο και επιτακτικό».

Λοιπόν; Τα επιτελεία της ΑΚΟΑ και του ΝΑΡ οφείλουν μια καθαρή εξήγηση για τη μα­ταίωση της συνεργασίας.

Και το οικολογικό; Η θέση μας ότι το οικολογικό δεν λύνεται στα πλαίσια του καπιταλισμού εί­ναι η μόνη ορθή. Αλλά αυτό δι­καιολογεί την περιφρόνηση, αν όχι και την εχθρότητα, απέναντι στα οικολογικά κινήματα που δεν θέτουν ζήτημα σοσιαλισμού;

Συνολικά: αντιδράσαμε στη δεξιά στροφή του ΚΚΕ και φτάσαμε στην άλλη άκρη: σε μια σύγχρονη μορφή αριστερισμού. Αριστερισμού στην πράξη, επα­ναστατικού βερμπαλισμού στα συνθήματα, στα άρθρα και στις αναλύσεις μας. Η σημερινή πο­λυδιάσπαση και κρίση της Αρι­στεράς είναι δεδομένη. Πώς θα συμβάλουμε, λοιπόν, στην επαναθεμελίωση, όταν είμαστε κλει­σμένοι στον εαυτό μας; ‘Όταν δεν διαβάζουμε τα έντυπα των άλλων (φυσικά παρακολουθούμε τις ε­φημερίδες), όταν απουσιάζουμε από κάθε δημόσια θεωρητική ή πολιτιστική εκδήλωση; Όταν με έπαρση περιφρονούμε απόψεις, κείμενα και αναλύσεις που μπορεί να μην είναι «ορθόδοξα», αλ­λά από τα οποία έχουμε να μά­θουμε, θετικά και αρνητικά; Ο ι­δεολογικός χώρος του ΝΑΡ γίνε­ται όλο και περισσότερο κλει­στός, αυτάρκης, ιδεολογικός. Και αυτό μόνον αρνητικά προοιωνί­ζεται. Η ψυχολογία του πολιορ­κημένου φρουρίου είναι προϊόν και του δικού μας σεκταρισμού.

Η γλώσσα, έλεγε ο γέρο Μαρξ, είναι η υλική πραγμάτωση της σκέψης. Δείξε μου, λοιπόν, τη γλώσσα σου, να σου πω τη σκέψη σου. Τρία παραδείγματα:

Επανάσταση: επανάσταση ως το τέλος! Άμεσος επαναστατι­κός αγώνας. Ρήξη. Ανατροπή. Κομμουνιστική απελευθέρωση. Προγραμματική στρατηγική το­μή. Δεν ζητάμε πολλά, τα θέλου­με όλα (ποια και από ποιους τα ζητάμε;) κ.λπ., κ.λπ.

Ρητορεία: πρώτη ύλη για τις κουζίνες του μέλλοντος. Εξά­ντληση των καυσίμων. Οι γαλλι­κοί οίκοι της μόδας προετοιμά­ζουν πυρετωδώς τα μοντελάκια της νέας σεζόν: είναι η ώρα της Κεντροαριστεράς. Τα μπλουζά­κια του Τσε, η Μαντόνα και τα πούρα του Κάστρο. Η κοινωνική ευαισθησία πουλιέται στα περί­πτερα μαζί με τα μπλουζάκια του Τσε1. Η Αριστερά παραμένει αυ­τάρεσκα σάκος του Μποξ, κ.λπ., κ.λπ.

Νέες έννοιες: τομή, ποιοτική τομή, ποιοτική καμπή, ποιοτικό βήμα, ποιοτική διάσταση, η εκμε­τάλλευση της ποιότητας, ποιοτι­κά μέτρα, στρατηγική τομή, κ.λπ. Ταλαίπωρη ποιότητα!

Το ΝΑΡ απέρριψε την ξύλινη γλώσσα του ΚΚΕ. Και τώρα τεί­νει να διαμορφώσει ένα βερμπα­λιστικό ρητορικό, υπερθεωρητικό και συχνά ακαταλαβίστικο λό­γο. Προφανώς, το θέμα δεν είναι φιλολογικό. Είναι πολιτικό.

Και τώρα τι; Από τα προηγού­μενα, νομίζω, βγαίνει μόνο τούτο το συμπέρασμα. Με μια λέξη, να προσγειωθούμε. Να αφήσουμε τα μεγάλα λόγια. Να δουλέψου­με μέσα στον κόσμο. Να οργανω­θούμε. Και μέσα από τον ανοιχτό διάλογο, να διαμορφώσουμε τη θεωρία, την πολιτική και τη στρατηγική μας, καθώς και τις ε­φικτές μορφές συνεργασίας και ενότητας με τις ζωντανές δυνά­μεις της Αριστεράς.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: