RSS Feed

ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

του Σταύρου Μαυρουδέα

 εφημερίδα ΠΡΙΝ, 16/05/1999

ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Η γιουγκοσλαβική κρίση αναζωπύ­ρωσε -και δικαιολογημένα- τις συζητή­σεις μέσα στην Αριστερά γύρω από το ζήτημα του ιμπεριαλισμού. Είναι εξαι­ρετικά θετική αυτή η αναθέρμανση του ενδιαφέροντος, καθώς από πολλούς μέ­σα στην Αριστερά η έννοια του ιμπερια­λισμού είχε σχεδόν διαγραφεί σαν πα­ρωχημένη.

Μία σειρά απόψεις (ΚΚΕ, μ-λ χώρος κ.α.) θεωρούν ότι: (α) η ιμπεριαλιστική αντιπαράθεση είναι μεταξύ αναπτυγμέ­νων και υπανάπτυκτων, ηγεμονευόντων και εξαρτημένων, (β) η πολιτικο-στρατιωτική σύγκρουση είναι η κύρια διαδι­κασία του ιμπεριαλισμού και επι­πλέον υπαγορεύεται από «έ­ξω» (από τις μεγάλες δυ­νάμεις) και (γ) ο ελλη­νικός καπιταλισμός είναι υπανάπτυκτος (ή έστω μεσαίας ανάπτυξης) και εξαρτημένος, χωρίς δικά του αυτοτελή συμφέροντα και απλά ξεπουλά τα εθνικά συμφέροντα στους ιμπεριαλιστές.

Το πολιτικό συμπέρασμα είναι ότι η πάλη για την εθνική ανεξαρτησία έχει μία αυτοτέλεια σε σχέση με την πάλη για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Αυτή η σοσιαλπατριωτική παρέκκλιση μπα­λώνεται συνήθως με το επιχείρημα ότι ο εθνικοανεξαρτησιακός αγώνας αποτε­λεί την πρώτη φάση μιας ενιαίας επανα­στατικής διαδικασίας. Οι απόψεις αυτές ουσιαστικά ενστερνίζονται τη λανθα­σμένη έννοια του ιμπεριαλισμού των θεωριών της Εξάρτησης και κινδυνεύ­ουν να καταλήξουν πίσω από εθνικιστι­κές γραμμές ή και να αποτελέσουν το δεκανίκι της κυρίαρχης πολιτικής.

Από την άλλη, πολλοί οπαδοί της πα­γκοσμιοποίησης και των νέων κοινωνι­κών κινημάτων θεωρούν ότι: (α) η έννοια του ιμπεριαλισμού σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο δεν έχει νόημα, καθώς οι αναπτυγμένοι έχουν πλέον πε­ρίπου ενιαιοποιηθεί και δεν συγκρούο­νται στο έδαφος των υπανάπτυκτων αλ­λά τους ελέγχουν από κοινού, (β) οι διαλύσεις πρώην ενιαίων κρατών και οι συνακόλουθες συγκρούσεις δεν προέρ­χονται από την «εξωτερική» παρέμβαση μεγάλων δυνάμεων, αλλά έχει κύρια ε­σωτερικά αίτια και (γ) ο εθνικισμός (και ο ρατσισμός ως παραλλαγή του πρώτου μέσα σε μία πολυπολιτισμική χώρα) και όχι ο ιμπεριαλισμός είναι ο κύριος σημερινός εχθρός. Πολλές φο­ρές οι απόψεις αυτές συμπληρώνονται από το τέλος της απελευθερωτικής κεντρικότητας της εργατικής τάξης και την αναγόρευση στη θέση της των λεγόμε­νων «νέων κοινωνικών κινημάτων» (οι­κολογικό, φεμινιστικό, αντιρατσιστικό κ.λπ.). Το αντιεθνικιστικό μέτωπο προ­τάσσεται τελικά σαν κυρίαρχο. Τέτοιες θέσεις -ιδιαίτερα σε χώρες με ένα βα­ρύνοντα ιμπεριαλιστικό ρόλο- καταλή­γουν να δικαιολογούν την ιμπεριαλιστι­κή επιθετικότητα τους (χαρακτηριστική είναι η διαφθορά των Πράσινων στη Γερμανία και στη Γαλλία).

Αντίθετα με αυτές τις απόψεις, η κλασική μαρξιστική θεωρία για τον ι­μπεριαλισμό βοηθά να κατανοήσει και να αντιμετωπίσει το κίνημα ορθά τον ι­μπεριαλισμό και τον πόλεμο. Ο ιμπε­ριαλισμός είναι: (α) εγγενής τάση του καπιταλισμού, καθώς τα κοινωνικά κε­φάλαια συγκροτούνται κατ’ αρχήν σε ε­θνική βάση, αλλά έχουν ευθύς εξαρχής την τάση υπέρβασης των αρχικών τους ορίων συγκρότησης, (β) σύγκρουση, πρώτα και κύρια, μεταξύ των αναπτυγ­μένων, που διαχέεται και στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, (γ) η σύγκρουση αυτή είναι πρώτα οικονομική (εξαγω­γές κεφαλαίων) και δευτερευόντως παίρνει και πολιτικοστρατιωτική μορ­φή, (δ) η αυξανόμενη διεθνοποίηση και οι ιμπεριαλιστικές ολοκληρώσεις της εποχής μας δεν καταργούν τον ενδο-ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό, αλλά τον προετοιμάζουν καθώς και διαφοροποι­ούν τις μορφές διεξαγωγής του. Ιδιαίτε­ρα όσον αφορά τη Βαλκανική, πρέπει να σημειώσουμε ότι ο ελληνικός καπι­ταλισμός είναι αναπτυγμένος και έχει ι­μπεριαλιστικές δραστηριότητες, που ό­μως υπόκεινται σε περιορισμούς ανάλο­γους με το ειδικό του βάρος συγκριτικά με άλλους ισχυρότερους ιμπεριαλι­σμούς. Η συμμετοχή του στην ευρωπαϊ­κή ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση και στο ΝΑΤΟ δεν είναι απόδειξη εξάρτησης, αλλά υπολογισμός της μεγιστοποίησης των δικών του συμφερόντων με βάση τους υπάρχοντες συσχετισμούς.

Οι συγκρούσεις στη Βαλκανική είναι συνδυασμός εσωτερικών και εξωτερι­κών αιτιών. Η διάλυση της Γιουγκοσλα­βίας προήλθε από την εσωτερική κα­τάρρευση της παλιάς αστικής τάξης και την ανάδυση νέων εθνικών αστικών τά­ξεων που διεκδικούσε η κάθε μία ξεχω­ριστά (και σε αντιπαράθεση με τις άλ­λες) βελτίωση της θέσης της μέσα στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα. Οι πε­ρισσότερες από αυτές τις αστικές τάξεις είναι αναπτυγμένες και έχουν ακόμη και ιμπεριαλιστικές δραστηριότητες. Η αντιπαράθεση μεταξύ τους πήρε τη μορ­φή του εθνικισμοί. Η σύγκρουσή τους  συνδυάστηκε με συμφέροντα και επί του παρόντος συγκαλυμμένες αντιπαραθέσεις των μεγάλων δυτικών ιμπεριαλι­στικών δυνάμεων. Συνεπώς, υψηλές και ενδιάμεσες ιμπεριαλιστικές αντιπαρα­θέσεις πήραν τη μορφή εσωτερικών ε­θνικιστικών συγκρούσεων και εξωτερι­κών υποτιθέμενα αντιεθνικιστικών πα­ρεμβάσεων.

Για το ΝΑΡ η αντιιμπεριαλιστική πά­λη συνδέεται αδιάσπαστα με την αντικαπιταλιστική πάλη. Η πάλη ενάντια στον ι­μπεριαλισμό δεν είναι η συνήθως ανέξο­δη καταγγελία άλλων ιμπεριαλισμών αλ­λά είναι, πρώτα και κύρια, ο αγώνας ενά­ντια στη δική μας αστική τάξη.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: