RSS Feed

ΟΔΟΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ, ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΔΕΝ

του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

15/11/1998, εφημερίδα ΠΡΙΝ

ΟΔΟΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ, ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΔΕΝ

Το χειμώνα του ’89-’90, μια αλλόκοτη μόδα είχε κατακυ­ριεύσει τις καλές συνοικίες της Ρώμης: τα άγρια κατοικί­δια. Λιοντάρια, τίγρεις, λεοπαρδά­λεις και άλλοι εξωτικοί εκπρόσωποι του ζωικού βασιλείου, εγκατέλειπαν για πάντα την άγρια περηφάνια της ζούγκλας και της σαβάνας για να υποταχθούν, εξημερωμένοι και ακίνδυνοι πια, στην ταπεινωτική πο­λυτέλεια του αστικού σαλονιού. Ήταν η εποχή που ολόκληρο το βό­ρειο ημισφαίριο είχε γεμίσει από ε­ξημερωμένους «πρώην», και οι τί­γρεις φάνταζαν, στα μάτια των επηρ­μένων νικητών, σα μεγενθυμένες γάτες του Σιάμ.

Ώσπου μια μέρα, ένας μαύρος πάνθηρας, άγνωστο πώς και γιατί, έδωσε ένα σάλτο, άφησε πίσω του τη δοτή καλοπέραση και ξεχύθηκε στους δρόμους και τα βουλεβάρτα, σκορπίζοντας τον πανικό στην καλή κοινωνία των ακριβών προαστίων. Μέρες ολόκληρες οι καραμπινιέροι σάρωναν την πόλη, αναζητώντας τον επικίνδυνο αντάρτη. Μάταιος κόπος. Το παλιό σύμβολο του αμε­ρικάνικου κινήματος των σίξτις και των σέβεντις, ο περήφανος μαύρος πάνθηρας, που δεν υποτάσσεται πο­τέ, προτιμώντας να χάσει τη ζωή του έπειτα από λυσσώδη μάχη παρά να παραδοθεί στους διώκτες του, απο­κτούσε ξανά μια δαιμονική, ολοζώ­ντανη υπόσταση. Κάποιοι πάγωσαν από τρόμο, κάποιοι αναγάλλιασαν από άγρια χαρά. Στα μεγάλα συλλα­λητήρια της ιταλικής νεολαίοι;, εκεί­νο το χειμώνα, οι μαθητές και οι φοιτητές έγραψαν στα πάνω τους: «Ο πάνθηρας είμαστε εμείς»! Όσοι έ­πρεπε να καταλάβουν, κατάλαβαν: Μακριά από τα πετ-σοπ και τους ζωολογικούς κήπους των μετανοιω­μένων «πρώην», μια νέα γενιά της «άγριας ζωής» μεγαλώνει ανυπότα­κτη, απρόβλεπτη και απειλητική, στην κοινωνική «ζούγκλα» των σύγ­χρονων μεγαλουπόλεων.

Παραμονές 17 Νοέμβρη, φέτος, τα άγρια κατοικίδια ξαναγίνονται της μόδας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η διαπεραστική ματιά του Γκεβάρα μας καρφώνει από το πρωτοσέλιδο του Γιονροπίαν που κραυγάζει: «Επιστροφή στην εξουσία».  Ο Σρέντερ κι ο Φίσερ στη Γερμανία, ο Ντ’ Αλέμα στην Ιταλία, ο Κον Μπεντίτ στη Γαλλία, οι κοκκινοπράσινοι στη Σουηδία – να λοιπόν που η γενιά του Μάη, του Βιετνάμ και του Πολυτεχνείου έρχεται επιτέλους στα πράγματα, αν και όχι με μπερέ και αμπέχονο αλλά με Αρμάνι και Σε-μπάγκο.

Πάντως η βαλκανική Ελλάδα α­ποδεικνύεται, και τούτη τη φορά, μάλλον δύσπιστη στις ευρωπαϊκές μόδες. Εδώ, οι δοτοί εκπρόσωποι της «γενιάς του Πολυτεχνείου» βυ­θίστηκαν, τους μήνες που προηγή­θηκαν, στο ναδίρ της πολιτικής τους διαδρομής. Ο ένας αντίκρισε της φυλακής τα σίδερα για λόγους που μάλλον δεν παραπέμπουν στη λεβε­ντιά της αντιδικτατορικής του δρά­σης. Η άλλη σπατάλησε άσκοπα τις τελευταίες σταγόνες του νεανικού της ριζοσπαστισμού για να χρεωθεί αλλεπάλληλες πολιτικές χρεοκοπίες και εκλογικές πανωλεθρίες. Ο τρίτος πρέπει να νιώθει ευχαριστημένος αν τον καλέσει, σαν ομιλητή σε εορταστική εκδήλωση, κανένας ε­παρχιακός σύλλογος οπαδών του Ολυμπιακού. Όλοι αυτοί, που επί χρόνια δικαιολογούσαν τις επιλογές τους επικαλούμενοι το δίλημμα «εν­σωμάτωση ή περιθωριοποίηση», κα­τάφεραν τελικά να μας αποδείξουν ότι, απλούστατα, δίλημμα δεν υπάρ­χει: Από τα δύο, μπορείς θαυμάσια να διαλέξεις και τα δύο!

Αν όμως το επίσημο Πολυτε­χνείο της εθνικής μας ιστορίας και της πολιτικής υστερίας κλείνει άδο­ξα τον κύκλο του, τα απρόβλεπτα «Πολυτεχνεία» των ανωνύμων ξεκι­νούν καινούργιες, υπόγειες δοκιμα­στικές διαδρομές με τους «Μετροπόντικες» των νέων κοινωνικών α­ναμετρήσεων. Τη φετινή χρονιά, η παρουσία της «γενιάς του Πολυτε­χνείου» και της μεταπολίτευσης ή­ταν καταλυτική σε ό,τι πιο ελπιδο­φόρο σημάδεψε τη δημόσια ζωή. Στις συγκρούσεις των εξεταστικών κέντρων και στις απεργίες των τρα­πεζών, στα πολύμορφα ρεύματα της αριστερής διαμαρτυρίας στις πρό­σφατες δημοτικές εκλογές, στα πε­δία της ιδεολογικής αναζήτησης. Με λιγότερες βεβαιότητες αλλά και με μεγαλύτερη πολιτική ωριμότητα απ’ ό,τι πριν από λίγα χρόνια, η γενιά αυτή αποδεικνύεται δύστροπη και επικίνδυνη για την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων, διατηρώντας κάτι από τον πολιτισμό της πολιτικής ανυπα­κοής, από την ηθική της κοινωνικής αλληλεγγύης και απο τον ιστορικό ορίζοντα ενός καινούριου κόσμου. Δεν πρόκειται, βέβαια, απλά για την αντίθεση ανάμεσα στην «αδιάφθορη» βάση και στις συμβιβασμέ­νες ηγεσίες. Στο τέλος-τέλος, όπως οι λαοί έτσι και οι «γενιές» έχουν τους ηγέτες που τους αξίζουν. Η α­ντίθεση ανάμεσα στη χειραφέτηση και την υποταγή διαπερνά όχι μόνο «κάθετα» αλλά και «οριζόντια» ολό­κληρη τη γενιά τον Πολυτεχνείου και των πρώτων μεταπολιτευτικών αγώνων. Αλλά ακόμα και μέσα στο ρεύμα της χειραφέτησης, από την πρώτη κιόλας στιγμή, διεξάγεται μια πάλη που, περνώντας από διάφορες κορυφώσεις, υφέσεις και μεταλλα­γές, συνεχίζεται μέχρι σήμερα: Η πάλη ανάμεσα στο «παλιό» κίνημα, που ανακυκλώνει με διάφορες μορ­φές γνώριμες παθολογίες των παρα­δοσιακών αριστερών ρευμάτων, και στο «καινούργιο» της σύγχρονης, ερ­γατικής προοπτικής.

Μετά τα μεγάλα επαναστατικά κύματα του 1917-1923 και του 1936-1945, το σοκ του γαλλικού και του γερμανικού «Μάη», των Μαύρων Πανθήρων και του αντιπολεμικού κινήματος, του Βιετνάμ και της επα­νάστασης των γαριφάλων, των ιτα­λικών καταλήψεων και του Πολυτε­χνείου, αποτελεί το τρίτο στη διάρ­κεια του αιώνα, και τελευταίο μέχρι σήμερα, κύμα παγκόσμιας αποστα­θεροποίησης του εκμεταλλευτικού συστήματος. Το κύμα αυτό ξεσπάει όταν ο διεθνής καπιταλισμός βρί­σκεται στο μεταίχμιο δύο εποχών του. Πίσω του βρίσκεται ο «κλασσικός» ιμπεριαλισμός του Λένιν και η αποικιοκρατική εκμετάλλευση, η τευλορική αλυσίδα και η πάλη των «δύο συστημάτων» (ή των δύο μπλοκ), τρεις δεκαετίες αλματώ­δους οικονομικής ανάπτυξης και ρε­φορμιστικής ενσωμάτωσης του ερ­γατικού πληθυσμού. Και μπροστά του βρίσκεται ο ολοκληρωτικός κα­πιταλισμός του τέλους του αιώνα και η «Νέα Τάξη», η επανάσταση της Πληροφορικής και η μαζική α­νεργία, η διαρκής κοινωνική αντεπανάσταση του νεοφιλελευθερι­σμού και οι οικονομικές ολοκληρώ­σεις. Σ’ αυτή τη ρωγμή του χρόνου, όπου ο παλιός κόσμος, μαζί με τα παλιά κοινωνικά στρώματα και τις παλιές αυταπάτες, κλονίζονται αλλά κυριαρχούν ακόμα, ενώ οι καινούρ­γιοι ιστορικοί πρωταγωνιστές εκ­σφενδονίζονται στο προσκήνιο, αλλά χωρίς να έχουν ακόμη συνείδηση του ρόλου και της δύναμης τους, ξε­σπάει το κύμα των μεγάλων εξεγέρ­σεων του ’68-’75.

Βασικό χαρακτηριστικό του «πα­λιού» εργατικού κινήματος είναι η ι­κανότητα του για αντικαπιταλιστική δράση και ανατροπή, όχι όμως και για την πραγματική εγκαθίδρυση των ανώτερων, σοσιαλιστικών σχέ­σεων. Οι τελευταίες προϋποθέτουν κατάλυση όχι μόνο της ατομικής ι­διοκτησίας και της αστικής εξου­σίας (αυτά τα κατάφερε η Οκτω­βριανή Επανάσταση) αλλά και του ίδιου του κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας. Παράγωγο αυτής της ιστορικής αδυναμίας είναι ο περιο­ρισμός της Επανάστασης στην «πε­ριφέρεια» του παγκόσμιου καπιτα­λισμού, τόσο με τη γεωγραφική έν­νοια (νίκες σε περιθωριακές ή έστω δευτερεύουσες, από οικονομική σκοπιά, χώρες) όσο και με την κοι­νωνική – ηγεμονία των μικροαστι­κών στρωμάτων της πόλης και του χωριού ή των εργατικών στρωμάτων του «παλιού καπιταλισμού», που προορίζονται να εξαφανιστούν από την εξέλιξη του συστήματος.

Χαρακτηριστικό αυτών των στρωμάτων είναι ότι, ενώ συχνά ξε­χειλίζουν από «πληβειακό» μίσος και τροφοδοτούν μεγάλα κινηματι­κά γεγονότα, δυσκολεύονται εξαιρε­τικά να υψωθούν στο επίπεδο της αυτοτελούς ιστορικής δημιουργίας και ρέπουν προς μια διαρκή ταλά­ντευση ανάμεσα στον αναρχοσυνδικαλιστικό εξτρεμισμό της «άμεσης δράσης» και τον ψοφοδεή ρεφορμισμό της «άμεσης λύσης». Στο σύγχρονο καπιταλισμό, τα στρώματα αυτά (στα οποία περιλαμβάνονται και οι άνεργοι, οι περιθωριοποιημένοι και τα τμήματα της βιομηχανίας που καταστρέφονται η συρρικνώνο­νται) έχουν μια θέση ανάλογη προς εκείνη που περιέγραφε ο Μαρξ για τα προλεταριοποιημένα μεσαία στρώματα της δικής του εποχής: Από την άποψη των άμεσων συμφε­ρόντων της επιβίωσης τους, ρέπουν προς τον καπιταλισμό, και μάλιστα προς ένα καπιταλισμό οπισθοδρομι­κό, παρασιτικό, αντικοινωνικό. Μό­νο από την άποψη των μακροπρόθε­σμων συμφερόντων τους μπορούν να στραφούν προς το σοσιαλισμό. Στο πολιτικό επίπεδο, η ηγεμονία αυτών των στρωμάτων στο εσωτερι­κό του αριστερού (ακόμη και του ε­παναστατικού) κινήματος εκφράζε­ται με τους πιο διαφορετικούς τρό­πους: Με τη στοίχιση πίσω από τα ρεφορμιστικά εργατικά κόμματα και συνδικάτα, με την παράδοση στην αναρχοαυτονομία, με την αποχαυνωτική υπόκλιση στην τρομο­κρατία ή ακόμη με τον εγκλωβισμό στη λογική των πολιτικών μικρομά­γαζων (κάθε δύο-κόμμα, κάθε τρεις-Διεθνής, κάθε τέσσερις-διάσπαση: ο εγωισμός είναι πάντα το τελευταίο καταφύγιο της ατομικής ιδιοκτη­σίας).

Η ιστορική πρωτοτυπία των με­γάλων κινημάτων του ’68-’75 είναι ότι έφεραν στο προσκήνιο νέες κοι­νωνικές δυνάμεις που εκφράζουν ό­χι απλώς «την τάση της χειραφέτη­σης ενάντια στην τάση της υποτα­γής», αλλά και το ιστορικά καινούρ­γιο απέναντι στο ιστορικά ξεπερασμένο, στο εσωτερικό της τάσης της χειραφέτησης. Φορέας αυτού του ρεύματος είναι το προλεταριάτο που παράγει το σύγχρονο κοινωνικό πλούτο, και επομένως έχει αντικει­μενικά ορίζοντα όχι απλώς την κα­ταστροφή του εκμεταλλευτικού συ­στήματος ή την αντίσταση στην «πρόοδο του» προς ανώτερες μορ­φές κοινωνικής βαρβαρότητας, αλ­λά την οικοδόμηση μιας αυτοδιαχειριζόμενης σοσιαλιστικής κοινωνίας. Το πιο δυναμικό κομμάτι του, αυτό που μπορεί να ενώσει το σύνολο της εκμεταλλευόμενης τάξης, είναι οι εργαζόμενοι των βιομηχανιών αιχ­μής και της συγχώνευσης χειρωνα­κτικής και πνευματικής εργασίας. Αυτό το νέο προλεταριάτο της επο­χής της πληροφορικής και της βιοτε­χνολογίας, μπορεί να γίνει ο συνδετι­κός κρίκος της συμμαχίας της εργα­τικής τάξης, της μισθωτής διανόησης και της νεολαίας, που αποτελεί το νέο ιστορικό πρωταγωνιστή, στη θέ­ση της «εργατοαγροτικής συμμα­χίας» του κλασικού ιμπεριαλισμού, όπως μαρτυρούν όλα τα μεγάλα κοι­νωνικά γεγονότα των τελευταίων τριών δεκαετιών. Από αυτή την ά­ποψη, το γεγονός ότι, μαζί με τα αυ­τοματοποιημένα εργοστάσια, τα κα­τειλημμένα Πανεπιστήμια υπήρξαν κέντρα της εξέγερσης την περίοδο του Μάη και του Πολυτεχνείου, όχι μόνο δεν αποτελεί ένδειξη του «μι­κροαστικού χαρακτήρα» της εξέ­γερσης, όπως το ήθελε η σταφιδιασμένη αριστερή «ανάλυση», αλλά α­ντίθετα μαρτυρά μια βαθύτερη και μονιμότερη επαναστατική τάση της εποχής μας. Το καυτό φθινόπωρο των γαλλικών Λυκείων και η προϊούσα αναταραχή στα ελληνικά σχολεία και Πανεπιστήμια είναι τα πιο πρόσφατα μηνύματα ότι έπεται και συνέχεια.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: