RSS Feed

ΠΩΣ ΧΑΘΗΚΕ ΜΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ – ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 1975

του Στέφανου Παπαγεωργίου

 εφημερίδα ΠΡΙΝ – 17/12/1995

ΠΩΣ ΧΑΘΗΚΕ ΜΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

η επανάσταση των Γαρυφάλλων

Το κύριο θέμα που α­πασχόλησε την πορτο­γαλική κοινή γνώμη αυτές τις τελευταίες μέρες, μετά τις εκλο­γές του Οκτωβρίου, ή­ταν οι μνήμες των δραματικών γεγονό­των που συνέβησαν 20 χρόνια πριν. Σύσσωμος ο Τύπος, η TV και τα λοιπά ΜΜΕ α­σχολήθηκαν πολύ αναλυτικά, αλλά και με περισσή συναισθηματική φόρτιση, με τα ιστορικά συμβάντα της 25ης Νοεμβρίου 1975, που έφεραν τη χώρα στο χείλος του εμφυλίου πολέμου και τελικά, απο­τέλεσαν τη βάση της εγκαθίδρυσης του τωρινού πορτογαλικού πολιτικοθεσμικού καθεστώτος.

Η 25η Νοεμβρίου 1975 υπήρξε η δεύτερη σε σημασία ημερομηνία της πρόσφατης ιστορίας της Πορτογαλίας, μετά την 21η Απριλίου της ίδιας χρονιάς που σηματοδότησε τη διαβόητη «Επα­νάσταση των Γαριφάλων».
Στα σχολικά εγχειρίδια του μέλλοντος, τα όσα δια­δραματίστηκαν τότε θα μπορούσαν να συνοψιστούν στις εξής λίγες αράδες: «Μετά από ένα θερμό καλοκαίρι αντιπαράθεσης μεταξύ επαναστατικών και δημοκρατικών δυνάμεων για την κατά­ληψη της εξουσίας, το φθινόπωρο βρήκε στρατιωτικούς και πολίτες να ακονίζουν τα μαχαίρια τους. Η ένοπλη σύγκρουση φάνηκε σχεδόν αναπόφευκτη το πρωί της 25ης Νοεμβρίου, όταν στασιαστές α­λεξιπτωτιστές κατέλαβαν αεροπορικές βάσεις γύρω από τη Λισσαβόνα και περί­μεναν υποστήριξη από τις ισχυρές δυνά­μεις της επαναστατικής COPCON υπό τις διαταγές τον Οτέλο ντε Καρβάλιο. Αυτός μόλις είχε προαχθεί σε στρατηγό από ταγματάρχη και οι φήμες τον έφερ­ναν ως το νέο Φιντέλ Κάστρο από την ε­δώ μεριά του Ατλαντικού. Όμως, μια ε­πιχειρησιακή ομάδα συντηρητικών α­ξιωματικών υπό τον Ραμάλιο Εάνες κα­τέπνιξε την εξέγερση στη γέννηση της».

Λέγεται και ίσως όχι άδικα, ότι η παρουσίαση των γεγονότων από την πλευρά των νικητών μιας σύγκρουσης συνήθως απέχει πολύ από την ιστορική πραγματικότητα. Στη συγκεκριμένη πε­ρίπτωση, η επίσημη εκδοχή δικαιολόγη­σε την κατάληψη της εξουσίας από τους ομοϊδεάτες του δεξιού αξιωματικού Εά­νες – ο οποίος σε ανταμοιβή των υπηρε­σιών του χρημάτισε αργότερα Πρόε­δρος της χώρας – με το επιχείρημα ότι ήταν «εθνικώς αναγκαία, διότι σε εξέλι­ξη βρισκόταν ευρεία επαναστατική συ­νομωσία με στόχους την αναδιάρθρωση του Επαναστατικού Συμβουλίου [της 21ης Απριλίου 1975] την αναδόμηση των ενόπλων δυνάμεων και τη διάλυση της κυβέρνησης». Ως βασικοί εταίροι της «συνομωσίας» καταγγέλθηκαν εξ αρχής το ΚΚΠ και ο Οτέλο ντε Καρβάλιο.

Συγκλίνουσες ενδείξεις οδηγούν στο σχεδόν ασφαλές συμπέρασμα, ότι στη διάρκεια όλου του ταραγμένου καλο­καιριού του 1975, η «Στρατιωτική Ομάδα» (Γκρούπο Μιλιτάρ) (GM) του Ρα­μάλιο Εάνες απεργαζόταν με άκρα μυ­στικότητα σχέδια πραξικοπήματος. Ο τότε επιχειρησιακός υπεύθυνος της GMαντισυνταγματάρχης Αουρέλιου Τριντάντε, το επιβεβαιώνει σήμερα σε συ­νέντευξη του στο εβδομαδιαίο Βιζάου: «Περνούσαμε τον καιρό μας συντάσσο­ντας σχέδια επί σχεδίων. Εγώ έκλινα υ­πέρ εκείνου του σεναρίου, που υπεδείκνυε να αφήσουμε τον αντίπαλο να σκάσει μύτη πρώτος και μετά να τον διαλύ­σουμε…». Και ο Ζαΐμε Νέβες, τότε διοικητής του Συντάγματος Καταδρομέων της Αμαντόρα, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στα γεγονότα, συμπληρώνει: «Εμέ­να μου φαινόταν πολύ απλούστερο να συλλάβουμε όλους τους ταραξίες που ταλαιπωρούσαν τη χώρα από τον Αλβάρο Κουνιάλ του ΚΚΠ ως την άκρα Αρι­στερά και το λιγότερο που θα μπορού­σαμε να τους κάνουμε θα ήταν να τους φορτώσουμε σε ένα αεροπλάνο καινά τους ξαποστείλουμε στην Αφρική, στην Αγκόλα.,.».

Η αφορμή που τόσο ανυπόμονα ανα­ζητούσαν οι αξιωματικοί της GM για να παρέμβουν, παρουσιάστηκε τελικά στις 25 Νοεμβρίου. Μέρες πριν η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα τεταμένη. Η ατμόσφαιρα έβραζε ιδίως στη Λισσαβόνα, καθώς οι προκλήσεις των συντηρητικών στρατιω­τικών ακολουθούσαν η μία την άλλη: α­πόπειρα αντικατάστασης του Καρβάλιο από το καίριο πόστο που κατείχε ως δι­οικητής της Στρατιωτικής Περιοχής της Πρωτεύουσας, προσπάθειες διάλυσης του ανυπάκουου Συντάγματος Αλεξι­πτωτιστών, επιδεικτική αποχώρηση 123 αξιωματικών από την Εκπαιδευτική Βά­ση Αρμάτων. Συγχρόνως, η πίεση από το πεζοδρόμιο ανέβαινε. Ο λαός ξεχυ­νόταν καθημερινά στους δρόμους σε τε­ράστιες διαδηλώσεις, οι οικοδόμοι στο Σάο Μπέντο είχαν προκαλέσει βίαιες ταραχές, μέχρι που είχαν απαχθεί και μερικοί βουλευτές της Συντακτικής Συνέλευσης. Κατάσταση χαώδης.

Μέσα στην αναμπουμπούλα, οι εξε­γερμένοι Αλεξιπτωτιστές πραγματοποι­ούν στις 25 Νοεμβρίου μια επιχείρηση -αστραπή και καταλαμβάνουν τις αερο­πορικές βάσεις Τάνκος, Μόντε Ρεάλ, Ότον και Μοντίζου, καθώς και τη στρα­τηγική μονάδα επικοινωνιών GDACI στο Μονσάντο, όπου συλλαμβάνουν το διοικητή της Πίντον Φρέιρε, τον οποίο απειλούν με εκτέλεση. Κανείς μέχρι τις μέρες μας δεν έχει ξεκαθαρίσει, ποιος έδωσε τη διαταγή εκείνης της επίθεσης μέσα στο κλίμα της επαναστατικής ορ­μής, αλλά και αναρχίας και απειθαρ­χίας που επικρατούσε εκείνες τις στιγ­μές στο στρατόπεδο των εξεγερμένων. Οι επιζώντες ηγέτες τους, υποστηρί­ζουν, ότι ο Οτέλο ντε Καρβάλιο αποφά­σισε μετά από ατέλειωτους δισταγμούς να δώσει το πράσινο φως. Ο ίδιος όμως σήμερα το αρνείται!

Από κει και πέρα, οι εξελίξεις υπήρ­ξαν ραγδαίες όσο και αποφασιστικής σημασίας. Οι αλεξιπτωτιστές ανέμεναν μάταια να κινηθούν αμέσως οι φιλικές προς τους επαναστάτες μονάδες πεζι­κού για να συγκλίνουν προς τη Λισσαβόνα, όπου οι λαϊκές μάζες θα συνενώνο­νταν μαζί τους. Όμως τέτοια διαταγή δράσης άλλων μονάδων ουδέποτε εκδόθηκε. Κανείς άλλος επαναστάτης φα­ντάρος δεν βγήκε από τους στρατώνες, με εξαίρεση το λοχαγό Ντουράν Κλεμέντε, ο οποίος με μια μικρή δύναμη αν­δρών κατέλαβε με προσωπική του πρω­τοβουλία τα στούντιο της RTP της πορ­τογαλικής κρατικής τηλεόρασης στη Λισσαβόνα.

Τότε κινήθηκε ο Εάνες με τη συντη­ρητική «Ομάδα των Εννέα» αξιωματι­κών, Απαίτησαν και πέτυχαν να κερδί­σουν από τον Πρόεδρο Κόστα Γκόμες την έγκριση του να δράσουν, έτσι ώστε να φανεί ότι επεμβαίνουν νομότυπα, «για να σώσουν την πατρίδα που κινδυ­νεύει» (Παλιό δοκιμασμένο σενάριο).

Οι αλεξιπτωτιστές της GDACI πα­ραδίνονται στους καταδρομείς του Εάνες, χωρίς να ρίξουν ούτε μια τουφεκιά. Ακολουθούν οι λοιποί προμαχώνες της εξέγερσης. Μόνο κατά την παράδοση του αρχηγείου της Στρατιωτικής Αστυ­νομίας (ΡΜ) που ήταν με τους επανα­στάτες, σημειώνεται μια μικροσυμπλοκή, αποτέλεσμα της οποίας ήταν και οι μοναδικοί νεκροί των επεισοδίων (δυο καταδρομείς κι ένας εξεγερμένος). Σε ένα 48ωρο τα πάντα είχαν τελειώσει.

«Αυτός που μας πρόδωσε ήταν ο Οτέλο ντε Καρβάλιο», δηλώνει μετά από 20 χρόνια ο Ντίνις ντε Αλμέιντα, τότε ταγματάρχης και υπεύθυνος για την ορ­γάνωση του επαναστατικού αρχηγείου (COPCON). Την ίδια άποψη συμμερί­ζονται σήμερα και πολλοί άλλοι συνα­γωνιστές του Καρβάλιο. Του καταλογί­ζουν ανάμεσα σε άλλα, ατολμία, ανευ­θυνότητα και ιδεολογική σύγχυση. Εκεί­νες τις κρίσιμες ώρες της νύχτας της 25ης προς 26ης Νοεμβρίου, ο Οτέλο, ο άνθρωπος που έσυρε την Πορτογαλία στο χείλος της αβύσσου, ο διοικητής της COPCON, πήγε σπίτι του να κοιμηθεί! Επί ώρες είχε εξαφανιστεί και κανείς δεν ήξερε πού βρισκόταν…

Όσο για τη στάση του ΚΚΠ εκείνες τις δραματικές στιγμές της ιστορίας της χώρας, ο τέως πρόεδρος Κόστα Γκόμες είναι επιγραμματικός: «Αν καταφέραμε τότε να νικήσουμε, αυτό συνέβη χάρη κυρίως σε τρεις παράγοντες: την εργατι­κή συνομοσπονδία CGTP που δεν επέ­τρεψε το μπλοκάρισμα της εξόδου των καταδρομέων από τη βάση τους, το ναύ­αρχο Ρόζα Κοτίνιο που απέτρεψε την ε­πέμβαση των πεζικάριων και το ΚΚΠ που εμπόδισε τις φιλικές μονάδες καθώς και τις λαϊκές μάζες να ενωθούν με τους εξεγερμένους…». Και τέλος, δυο λόγια για το σημερινό νεοεκλεγμένο «σοσιαλι­στή» πρωθυπουργό, Αντόνιο Γκουτέρες. Νεαρό τότε μαχητικό στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS), τελούσε ε­κείνη τη νύχτα σε διατεταγμένη υπηρε­σία συλλογής πληροφοριών σε βάρος των κομμουνιστών…

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: