RSS Feed

1900 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΕΡΧΕΤΑΙ ΤΟ «ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ»;

Γ. Ελαφρού – Μ. Μαχά

 17/09/1995, εφημερίδα ΠΡΙΝ

Πληθαίνουν οι μυστικιστικές και καταστροφικές προφητείες στη στροφή της χιλιετηρίδας.

Σκηνή πρώτη. Μέσα στό υπέ­ροχο μοναστήρι-φρούριο που δεσπόζει στην Πάτμο, α­κολουθώντας εσωτερικές αυ­λές, βρίσκεσαι στην παλιά (αχρησι­μοποίητη τώρα πια) τραπεζαρία της μονής. Το μεγάλο παραλληλόγραμμο τραπέζι είναι μαρμάρινο. Ίσως εί­ναι κατασκευασμένο από τα μάρμα­ρα του ναού του Απόλλωνα που υ­πήρχε στο νησί και γκρεμίστηκε από τους οπαδούς της νέας θρησκείας. Στο μισοσκόταδο, δεκάδες πιστοί και άλλοι τόσοι τουρίστες ακούνε έ­να ψηλόλιγνο νέο, με μαύρο γένι και μακριά μαλλιά, τυλιγμένο στο μονα­χικό ράσο, να τους περιγράφει σκη­νές από την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Η φωνή του είναι σταθερή και εξι­στορεί για το μέλλον τα πιο απίθανα πράγματα. Για τη Δευτέρα Παρου­σία που έρχεται σύντομα, αφού τα έ­ξι από τα εφτά σημάδια έχουν ήδη παρουσιαστεί, για το θηρίο που εί­ναι ο Πάπας και πρέπει να εξολο­θρευτεί, για το Σατανά που κυριαρ­χεί στη ζωή μας.

Σκηνή δεύτερη. Λίγο παρακάτω από τη μονή και την πανέμορφη Χωρά που την αγκαλιάζει, στην πλαγιά που κατεβαίνει προς το φυ­σικό λιμάνι της Σκάλας, βρίσκεται το σπήλαιο όπου συμφωνά με τη χριστιανική παράδοση ο Ιωάννης έγραψε την Αποκάλυψη. Μέσα στη σπηλιά αυτή, που περικλείνεται εδώ και πολλούς αιώνες από ένα μικρό εκκλησάκι, ο ξεναγός, κοσμικός αυ­τός, αφού περιγράφει με τον πιο πειστικό τρόπο το πώς ο Ιωάννης ά­κουσε τη βροντή και το λόγο του Κυρίου, καλεί το αποσβολωμένο κοινό να ακουμπήσει ευλαβικά το σημείο του βράχου που ακουμπούσε ο Ιωάννης το κεφάλι του, όταν υπα­γόρευε στον Πρόχορο.

Αν αυτές οι σκηνές ξετυλίχτηκαν μια τυχαία μέρα του φετινού καλοκαιριού, φανταστείτε τι έχει να γίνει τώρα που πλησιάζουν οι επίσημοι γιορτασμοί για τα 1900 χρόνια από τη συγγραφή της αποκάλυψης του Ιωάννη. Τι είναι όμως αυτό που κά­νει μετά από τόσα χρόνια να ξανα­γυρνάει τόσος κόσμος σε τέτοιες κα­ταστάσεις θρησκοληψίας και πνευ­ματικής αποβλάκωσης;
Κι ακόμα πού βρίσκεται η δύναμη του κειμένου του Ιωάννη που, σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, αποτελεί το κεί­μενο για το οποίο γράφτηκαν οι πιο πολλές αναλύσεις, έγιναν οι πιο πολλές απόπειρες σχολιασμού του από οποιοδήποτε άλλο κείμενο στην ιστορία; Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια δύο μεγάλοι ποιητές ο Σεφέρης και ο Ελύτης, μετέφρασαν το κείμενο αυτό (την εργασία αυτή την ονομάζει «μεταγραφή» ο Σεφέρης και «δεύτερη γραφή» ο Ελύτης, για να δείξουν πως δεν πρόκειται για μετάφραση από ξένη γλώσσα) στα νέα ελληνικά.

Το κείμενο του Ιωάννη γράφτηκε μεταξύ 90 και 100 μετά τη θεωρούμε­νη ως αφετηρία αρίθμησης της σύγ­χρονης ιστορίας και ανήκει στην α­ποκαλυπτική φιλολογία, που ήταν πολύ ανεπτυγμένη τότε. Πρόκειται για κείμενο που γράφτηκε σε στιγ­μές έκστασης, λόγω της επαφής με το θεό όπως υποστηρίζει η εκκλη­σία, αν και δεν λείπουν και οι συ­νειρμοί που εξηγούν τη θυελλώδη γραφή της Αποκάλυψης με πιο α­πλούς τρόπους: Τη χρήση από με­ριάς του Ιωάννη ορισμένων προϊό­ντων της φύσης που οδηγούν σε εκ­στατικές καταστάσεις. Γι’ όλα αυ­τά, το κείμενο του Ιωάννη δεν ήταν, τουλάχιστον εκείνη την εποχή, ακα­τανόητο.

Όπως τονίζει και ο Σάββας Αγουρίδης, καθηγητής της θεολογι­κής Σχολής, «δεν είχε ο Ιωάννης πρόβλημα να τον καταλάβουν οι α­ναγνώστες στους οποίους απευθύνει το κείμενο του. Ήξεραν τη γλώσσα του, ήξεραν τις ιδιορρυθ­μίες και τα αινίγματα της. Κάποιος, όμως, έξω από τον εκκλησιαστικό αποκαλυπτικό κύκλο τους, παρότι σύγχρονος του Ιωάννη, θα δυσκο­λευόταν να καταλάβει. Ο «κύκλος» του Ιωάννη δεν ήταν άλλος από τις 7 εκκλησίες της Ασίας. Της Εφέσου, της Σμύρνης, της Περγάμου, των Θυάτειρων, των Σάρδεων, της Φι­λαδέλφειας και της Λαοδίκειας. Ο Ιωάννης, πιθανός εξόριστος στην Πάτμο από τους Ρωμαίους, έγραψε ένα μαχητικό συνωμοτικό κείμενο που δεν απευθυνόταν στο πλατύ κοινό και οπωσδήποτε δεν έπρεπε να μπορεί να διαβαστεί από τους Ρωμαίους.

Η Αποκάλυψη «προφητεύει» το τέλος της στρατοκρατικής θεοκρα­τικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας κά­τω από τρομερά χτυπήματα του Χριστού-Βασιλέως.

Όπως γράφει ο Καρλ Κάουτσκι το 1908 στο βιβλίο του η καταγωγή του Χριστιανισμού, η Αποκάλυψη «συντάχτηκε, κατά πάσα πιθανότη­τα, την εποχή που ο Βεσπασιανός και αργότερα ο Τίτος πολιορκού­σαν την Ιερουσαλήμ».

Το κείμενο του Ιωάννη δεν είναι λοιπόν τόσο αποκρυφιστικό και ο­πωσδήποτε όχι προφητικό. Περισ­σότερο έχει ένα μαχητικό, προπα­γανδιστικό χαρακτήρα. Όμως, πά­νω σ’ αυτό βασίστηκαν πλήθος αυ­θαίρετες ερμηνείες. Ειδικά στη Δύ­ση, ανάλογα με τις απαιτήσεις που είχε ο κάβε ερμηνευτής. Αλλά και στην Ανατολή, μεταξύ 1700-1821, ό­πως αναφέρει ο καθηγητής Αγουρίδης, «γράφτηκαν τριανταπέντε (352) εξηγήσεις στην Αποκάλυψη. Όλες ως θηρίο εκλαμβάνουν τον Μωάμεθ ή τον Πάπα. «Βαβυλών» είναι η Κωνσταντινούπολη ή και η Ρώμη. Η νέα πόλη του θεού είναι η επανασύσταση της βυζαντινής αυ­τοκρατορίας». Παρόμοιες απόψεις συναντάμε και κατά το 19ο αιώνα στην Ελλάδα του εθνοκεντρισμού και της Μεγάλης Ιδέας; ανακατά­ληψη της Κωνσταντινούπολης, Κόκ­κινη Μηλιά κ.λ.π.

Γιατί, όμως, η αποκαλυπτική φι­λολογία επανέρχεται με ορμή; Ο Ουμπέτο Έκο, στη δικιά του προ­σέγγιση το 1973, σημειώνει πως «η Αποκάλυψη θα κάνει την εμφάνιση της μόνο την κάθε φορά που μια ι­στορική περίοδος θα το απαιτεί, δη­λαδή κάθε φορά που οι συνθήκες α­βεβαιότητος και αστάθειας θα δη­μιουργούν την επιθυμία για διαφορετικές καταλήξεις των γεγονότων και οπωσδήποτε θα ενισχύουν την άποψη ότι η μεγάλη καταστροφή πλησιάζει».

Η έντονη εσχατολογική και με­σαιωνική φιλολογία έχει αναπτυ­χθεί κυρίως σε δυο ιστορικές πε­ριόδους μέχρι τώρα. Τον πρώτο αι­ώνα μετά το θεωρούμενο θάνατο του Ιησού και στα τέλη της πρώτης χιλιετίας. Εμφανίζεται ξανά στις μέρες μας, ειδικά μπροστά στο κα­τώφλι του 2000. Αυτές οι τρεις εποχές-σταθμοί φαίνονται να έχουν ο­ρισμένες αναλογίες.

Τα πρώτα 100 χρόνια σημαδεύο­νται από τη βαθμιαία παρακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και κοι­νωνίας. Υπάρχει τρομερή ταξική καταπίεση, μεγάλες αντιθέσεις, αλ­λά και γενικότερο σάπισμα, καθώς δεν φαίνονται κοινωνικές δυνάμεις ικανές να προωθήσουν μια ριζική κοινωνική αλλαγή.

Όπως γράφει ο Κάουτσκι στο προαναφερόμενο έργο του, «στο τέλος της Δημοκρατίας και σ’ όλο τον καιρό της Αυτοκρατορίας, η ρωμαϊκή κοινωνία έκλεισε μέσα της πολύ ταξικό μίσος και πολλούς τα­ξικούς αγώνες, εξεγέρσεις και εμ­φυλίους πολέμους, έναν απέραντο πόθο για μια άλλη, καλύτερη ζωή, για μια αλλαγή στο κοινωνικό σύ­στημα, καμία όμως προσπάθεια για ένα καινούριο, ανώτερο σύστημα παραγωγής».

Αυτό το κλίμα ήταν ακόμα πιο έ­ντονο στην περιοχή της Ιουδαίας και ευρύτερα στην Ασία, καθώς συνδεόταν και με το αίτημα της ε­θνικής απελευθέρωσης. Αλλεπάλ­ληλες εξεγέρσεις εκείνα τα χρόνια πνίγηκαν στο αίμα, δημιουργώντας τρομερό μίσος, βίαιη τάση για εκδί­κηση στους καταπιεζόμενους. Αυτό το στοιχείο ξεχειλίζει και στο έργο του Ιωάννη.

Όσο περισσότερο γινόταν βα­σανιστική η ζωή των ανθρώπων τόσο πιο απεγνωσμένα έτρεφαν την ελπίδα μιας επανάστασης που θα τους οδηγούσε σε μια καλύτε­ρη ζωή. Και η επανάσταση αυτή ή­ταν ο Μεσσίας, που όλο και πε­ρισσότερο έπρεπε να στηριχθεί σε υπεράνθρωπες δυνάμεις και θαύ­ματα, για να υπερκεράσει τον συσχετισμό δυνάμεων που ήταν αρνητικός. Όπως υποστηρίζει ο Κάουτσκι «η πίστη στην Ανάσταση ήταν ένα μαχητικό σύν­θημα».

Ανάλογα, την περίοδο του Με­σαίωνα, όπου ξανααναπτύσσεται η αποκαλυπτική φιλολογία, η κατά­σταση στην Ευρώπη είναι τραγική. Όπως σημειώνει ο Έκο, «η περίοδος από τον 7ο έως το 10ο αιώνα μ.Χ. είναι η περίοδος με τη μεγαλύ­τερη αβεβαιότητα και τα περισσό­τερα βάσανα που γνώρισε η Ευρώ­πη στη διάρκεια των τελευταίων τριών χιλιάδων χρόνων. Κάθε μυαλωμένο άτομο είχε την τάση να πι­στεύει ότι το τέλος βρίσκονταν πο­λύ κοντά. Ο Μεσαίωνας είναι μια εποχή πείνας. Δεν μιλάμε για πε­ριοδικές ελλείψεις τροφίμων, αλλά για πείνα ενδημική».

Ταυτόχρονα, οι συμμορίες κυ­ριαρχούν, κάθε κεντρική κυβέρνη­ση έχει καταρρεύσει, η γη έχει στε­ρέψει, οι ατμοσφαιρικές συνθήκες έγιναν πολύ άσχημες. Έτσι, η Απο­κάλυψη με τους ιππότες της φαίνε­ται στον εξουθενωμένο άνθρωπο του Μεσαίωνα σαν χρονικό των δι­κών τους ημερών. Οι εφτά σφραγί­δες, που προκαλούν τρόμο στο διά­βασμα τους, θυμίζουν στιγμές της καθημερινότητας τους.

Σήμερα, στο κατώφλι του 2000, η φιλολογία της Αποκάλυψης γνω­ρίζει νέα άνθηση. Ένα κύμα ανορ­θολογισμού κουρσεύει τις συνειδή­σεις. Τα εκρηκτικά κοινωνικά προ­βλήματα και η ταυτόχρονη έλλειψη διεξόδων, κοινωνικού οράματος και ανατρεπτικής μαζικής πρακτι­κής, η τεχνοκρατική ανάπτυξη της επιστήμης, αλλά και η έλλειψη ε­νός σύγχρονου επιστημονικού αν­θρωπισμού, οι αναπτυσσόμενες και συχνά ανεπανόρθωτες κατα­στροφές του περιβάλλοντος που συσχετίζονται με το τέλος του κό­σμου δημιουργούν πρόσφορο έδα­φος για ανανέωση του «μεσσιανι­σμού».

Αιρέσεις, θρησκόληπτοι που δο­λοφονούν ή αυτοκτονούν, κυνηγητό του 666 (που σημειωτέον, όπως γράφει ο Σεφέρης, στα εβραϊκά δεν σημαίνει Σατανάς αλλά… Καίσαρ Μέρων), δημιουργία του κλίματος για νέο κυνήγι μαγισσών ή σατανικών. Αλλά και εθνικισμοί, ελληνοορθόδοξη τάξη, αιματοκύλισμα στα Βαλκάνια και όχι μόνο – να το πε­ριβάλλον όπου η αποκαλυπτική φι­λολογία βρίσκει ξανά γόνιμο έδα­φος. Και εκτός από γόνιμο είναι και δηλητηριασμένο.

Η πνευματική εξουσία γίνεται…υλική

 

Είναι σίγουρο πως οι εκδηλώσεις που προγραμματίζει η Εκκλησία για τα 1900 χρόνια της Αποκάλυψης δεν είναι από αυτές που μας έχει συνηθίσει, τουλάχιστον η Ορθόδοξη Εκκλησία. Παγκόσμιο Οικολογικό Συμπόσιο περι­λαμβάνεται στο πρόγραμμα με θέμα «Αποκάλυψη και Περιβάλλον». Το συ­μπόσιο θα είναι υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και του Λούκα του Εδιμβούργου Φιλίππου. Στους προσκεκλημένους φιγουρά­ρουν συμμετοχές όπως του Α. Γκορ, αντιπροέδρου των ΗΠΑ ή του Ντέσμον Τούτου, επισκόπου της Μ. Αφρικής, γνωστού για τον αγώνα του ενάντια στο απαρτχάιντ. Μάλιστα, το συμπόσιο είναι στην ουσία μια κρουαζιέρα στο Αι­γαίο, αφού θα γίνει εν πλω από τον Πειραιά προς την Πάτμο, με ενδιάμεσους σταθμούς… την Κωνσταντινούπολη και την Έφεσο. Το κοσμοπολίτικο αυτό ταξίδι θα διαρκέσει πέντε μέρες, από 20 έως 25 Σεπτέμβρη.

Διοργανώνεται και ένα δεύτερο Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο, με θέμα την ιστορική, φιλολογική, θεολογική, οικολογική, και μελλοντολογική θεώρη­ση της Αποκάλυψης.

Οι δραστηριότητες αυτές ενισχύουν την τάση που είναι φανερή όλο το τε­λευταίο διάστημα για μια αύξηση όχι μόνο της επιρροής της Εκκλησίας από φιλοσοφική άποψη, αλλά και για ενεργότερο κοινωνικό και πολιτικό ρόλο, Οι ενδείξεις είναι συνεχείς.

Έχει γίνει πια «in», για παράδειγμα, σε όλα τα κανάλια, στις πιο διαφορε­τικές συζητήσεις, να παρευρίσκεται και ένας ρασοφόρος για να εκφράσει τη γνώμη της «πολιτείας του ουρανού».

Ταυτόχρονα, η Εκκλησία προσπαθεί να εκσυγχρονιστεί για να ανταποκρι­θεί καλύτερα στο ρόλο της. Γι’ αυτό βλέπουμε να ανοίγει και θέματα που απηχούν τις σύγχρονες ανησυχίες των ανθρώπων, όπως η οικολογία.

Εκσυγχρονισμός βέβαια υπάρχει και όσον αφορά τις μορφές. Χαρακτηρι­στικό είναι πως αρχίζουν να κυκλοφορούν και CD-ROM.,, χριστιανικού πε­ριεχομένου. Ένα απ’ αυτά, που ονομάζεται «Φανάρι της Ορθοδοξίας» και κυκλοφορεί με τις ευλογίες του Πατριάρχη, ξεναγεί στο Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και υπόσχεται υψηλή διασύνδεση με τα «θεία». Link με τα επουράνια δηλαδή και «αν δεν πήγες στην εκκλησία, το χρέος σου θα το κάνεις», όπως υπόσχονται οι κατασκευαστές. Μόνο που δεν μας λένε πώς α­κριβώς. Μετάνοια και… enter;

Βέβαια, αυτή η έντονη δραστηριότητα της Εκκλησίας ενισχύεται εδικά το τελευταίο διάστημα από το κράτος και την κυβέρνηση. Η υποστήριξη είναι καταρχήν πολιτική, με την έννοια πως η Εκκλησία όχι μόνο δεν διαχωρίζεται από το κράτος, όπως θα έπρεπε, αλλά της δίνεται ενεργός ρόλος. Ποιος δεν θυμάται στη «μακεδονική εκστρατεία» το ρόλο που έπαιξαν οι παπάδες. Επί­σης, το πρόσφατο αν και καθυστερημένο πάθος του Αντρέα για την Εκκλησία, τα αλλεπάλληλα προσκυνήματα του πρωθυπουργικού ζεύγους.

Όμως, η υποστήριξη είναι και υλική, συγκεκριμένη. Για παράδειγμα, για τον εορτασμό των 1900 χρόνων στην Πάτμο ξοδεύτηκαν 650 εκατομμύρια δραχμές, χώρια τις εργατοώρες των 13 υπουργών και υφυπουργών που συνε­δριάζουν για το θέμα υπό την προεδρία της διευθύντριας του γραφείου του πρωθυπουργού και συζύγου του.

Στην Τήνο, όπου είχε γίνει το προηγούμενο προσκύνημα, ο Ανδρέας Πα­πανδρέου ανακηρύχτηκε «Μέγας Ευεργέτης του ιδρύματος της Παναγίας Ευαγγελίστριας Τήνου». Και γιατί όχι; Το ίδρυμα είχε κάθε λόγο να ευχαριστήσει τον πρωθυπουργό, αφού με νομοθετική παρέμβαση δική του (και της συζύγου του, όπως «διέρρευσε» στον Τύπο), έγινε δυνατό να απαλλαγεί το ί­δρυμα από τα χρέη του προς το Δημόσιο, αλλά και από τη γενικότερη υπο­χρέωση καταβολής κάθε εισφοράς!!! (Κάτι για φοροαπαλλαγές λέγαμε).

Επίσης, σύμφωνα με πληροφορίες μας, αντίστοιχη δραστηριοποίηση εμ­φανίζει και τον Άγιο Όρος που έχει χρίσει τον Αρσένιο «υπουργό Εξωτερι­κών», υπεύθυνο δηλαδή για τη διαπραγμάτευση με την κυβέρνηση. Ο Αρσέ­νιος μεταβιβάζει πιεστικά αιτήματα και οικονομικού χαρακτήρα και η κυ­βέρνηση φέρεται αμυνόμενη.

Πέρα από προσωπικές συγκυρίες, φαίνεται να προσπαθεί το ΠΑΣΟΚ α­πό τη μια να αλλάξει το ακροατήριο του, επιδρώντας σε πιο καθυστερημένες μάζες που επηρεάζονται άμεσα από τη θρησκεία (όπως έκανε από παλιά στη Θεσσαλονίκη ο Στέλιος Παπαθεμελής) και, από την άλλη, να δημιουργήσει κάποια κοινωνικά και ιδεολογικά ερείσματα για να προχωρήσει μια ελλη­νορθόδοξη εθνικιστική γραμμή. Και στις δύο περιπτώσεις οι κίνδυνοι ενί­σχυσης ενός πρωτόγονου βαθμού συντηρητισμού είναι μεγάλοι.

Απέναντι σ’ αυτή τη λαίλαπα η επίσημη Αριστερά δεν μπορεί να ορθώ­σει αποτελεσματική αντίσταση. Είτε γιατί εδώ και πολλά χρόνια θεώρησε το θέμα της θρησκείας ταμπού και άσχετο με τον πολιτικό-ταξικό αγώνα εί­τε γιατί η θεωρητική και αξιακή της ανεπάρκεια δεν τη βοηθάει να αντιστα­θεί στη σφοδρή επίθεση των σύγχρονων ιπποτών της Αποκάλυψης. Ας μην ξεχνάμε εξ’ άλλου, πως αρκετοί αριστεροί τροφοδότησαν το ρεύμα της «νεοορθοδοξίας» παλιότερα και ενός ελληνοπρεπούς «αντιιμπεριαλισμού» σή­μερα.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: