RSS Feed

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

του Γρηγόρη Τασσόπουλου

28/11/1993, εφημερίδα ΠΡΙΝ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Συζήτηση για το μέλ­λον της Αριστεράς στην Ελλάδα πραγ­ματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης. Στη συζήτηση πήραν μέρος οι Γ. Δραγασάκης, Λ. Κύρκος, Ε. Μπιτσάκης, Γ. Χουρμουζιάδης και Γ. Γραμμα­τικάκης. Ο Γ. Χουρμουζιάδης επεσήμα­νε ότι «το ερώτημα για το μέλλον της Α­ριστεράς είναι ερώτημα για το πώς θα μπορέσει να μετατρέψει από αργό πολιτικό υλικό, από αργό πολιτικό υ­ποκείμενο, το λαό σε ενεργό στο πε­δίο της πολιτικής και στο πεδίο της ιδεολογίας. Η Αριστερά βρίσκεται, όμως, πάντα μπροστά σε ένα μετά. Μετά τον εμφύλιο, μετά τη μεταπολί­τευση, μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, μετά τις διασπάσεις, μετά τις εκλογές. Καλείται, δηλαδή, μονίμως η Αριστερά να ερμηνεύσει έ­να παρελθόν, γεγονός με το οποίο συνδέονται άμεσα τα προβλήματα της. Η κρίση της Αριστεράς είναι κρίση ερμηνείας, επομένως κρίση θε­ωρίας.  Αναζητάω,λοιπόν, μια μετα-θεωρητική Αριστερά, μια Αριστερά δηλαδή που θα μπορούσε να αναζη­τήσει την ερμηνεία των λαθών της ή τη διόρθωση τους έξω από το χώρο της θεωρίας.».      

Ο Ε. Μπιτσάκης τόνισε ότι «δεν μπορεί κανείς να απαντήσει στο ερώτημα αν έχει μέλλον η Αριστερά αν δεν απαντήσει σε ένα άλλο ερώτημα: Έχει μέλλον ο καπιταλισμός; Μπο­ρεί, δηλαδή, να αποτελέσει το μέλ­λον της ανθρωπότητας και να οδηγή­σει σε μια κοινωνία έστω σχετικής αφθονίας ειρήνης, που να δίνει νόημα στη ζωή των ανθρώπων; Η απάντηση είναι αρνητική. Ο καπιταλισμός, προφητικά το είπε ο Μαρξ στο Κεφά­λαιο, καταστρέφει τις δυο μόνιμες πηγές του πλούτου, τη γη και τους αν­θρώπους. Ο κόσμος που ζούμε σήμε­ρα είναι κόσμος συγκρουσιακός και δεν μπορεί να υπάρξει μια παγκόσμια ειρήνη καπιταλιστική. Ούτε το στοι­χειώδες δικαίωμα στην εργασία δεν μπορεί να δώσει ο καπιταλισμός. Με τη γενικευμένη εμπορευματοποίηση των πάντων, με τον καθολικευμένο ανταγωνισμό η ζωή των ανθρώπων περιορίζεται στην παραγωγική και την καταναλωτική σφαίρα. Οδηγού­μαστε σε μια κοινωνία ισοπεδωμένη, σε αυτό που πρόβλεψε ο Μαρκούζε, το μονοδιάστατο άνθρωπο. Άρα ο σοσιαλισμός αποτελεί σήμερα ανα­γκαιότητα.

Η αναγκαιότητα δεν σημαίνει ότι θα οδηγήσει και στην πραγμάτωση  του. Πρέπει, πριν απ’ όλα, να εξηγή­σουμε γιατί κατέρρευσε αυτό που ο­νομάστηκε υπαρκτός σοσιαλισμός. Νομίζω ότι πρέπει να δούμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες επιχειρήθηκε ή δημιουργία της πρώτης σοσιαλιστι­κής κοινωνίας. Μέσα σε αυτές τις φοβερές συνθήκες δεν μπορούσε να λειτουργήσει η δημοκρατία; Ήταν αναπόφευκτος ο συγκεντρωτισμός και ο πρώτος που τον εφάρμοσε με σκληρό τρόπο ήταν ο κατ’ εξοχήν δη­μοκράτης Λένιν. Από εδώ αράζει η τραγωδία της σοβιετικής κοινωνίας πού δεν έγινε επί Χρουτσόφ ή επί Μπρέζνιεφ ή επί Γκορμπατσόφ αλλά άρχισε ήδη από την εποχή του Λένιν.

Δηλαδή, η διαδικασία αυτονόμησης του κόμματος και του κράτους και επιβολής τους ως μηχανισμών πάνω από την κοινωνία και ξένων από την κοινωνία. Η κρίση ωρίμασε, βασικά, σαν αντίθεση ανάμεσα στο κόμμα και το κράτος από τη μια και την κοι­νωνία από την άλλη.

Πώς γίνεται, όμως, να αναγεννηθεί η Αριστερά και μάλιστα η κομ­μουνιστική Αριστερά που θα έχει ορί­ζοντα τον κομμουνισμό; Η προοπτι­κή που πρέπει να χαράξει η Αριστερά πρέπει να είναι μια καινούρια προο­πτική. Δεν αρχίζει, όμως, από το τί­ποτα. Υπάρχει ένα επιστημονικό κε­κτημένο του μαρξισμού που βρίσκε­ται στα έργα των κλασικών και των νεότερων μαρξιστών. Ο μαρξισμός είχε μέσα του τη δυνατότητα της δογματοποίησης. Γιατί σαν δευτερεύο­ντα στοιχεία στο έργο του Μαρξ βρί­σκει κανείς και τον οικονομισμό και τον ιστορικό ντετερμινισμό ή στο δη­μοκρατικό συγκεντρωτισμό του Λέ­νιν βρίσκεται και η δυνατότητα στα­λινικής θηριωδίας. Επομένως χρειά­ζεται από τα ερείπια να αναδείξουμε τα ζωντανά στοιχεία που έχει να μας δώσει η μαρξιστική κληρονομιά.

Ταυτόχρονα, προσπαθώντας να κατανοήσουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε πρέπει να διαμορφώσουμε μια θεωρία, η οποία θα βρίσκεται σε αντι­στοιχία με τη σημερινή πραγματικό­τητα και με τις δυνατότητες της. Ποια μπορεί να είναι ορισμένα στοι­χεία αυτής της θεωρίας; Καταρχήν ό­τι χωρίς εξουσία των μαζών δεν μπο­ρεί να υπάρξει σοσιαλισμός. Επομέ­νως όχι αφηρημένη δημοκρατία αλλά η δημοκρατία των μαζών, η οποία θα μπορεί να ελέγξει το κόμμα και το κράτος. Πρέπει, ακόμη, να δούμε ότι σοσιαλισμός δεν είναι μόνο μια κοι­νωνία που δίνει «τα λίγα γραμμάρια ευτυχίας σε όλο τον κόσμο» ή που δί­νει τη δυνατότητα να έχουν όλοι δου­λειά. Ο σοσιαλισμός είναι κάτι πολύ περισσότερο, πρώτα πρώτα δυνατό­τητα να έχει ο καθένας ένα μίνιμουμ υλικών προϋποθέσεων αλλά ταυτό­χρονα μια καινούρια αξιολόγηση του περιεχομένου της ζωής των ανθρώ­πων. Μια καινούρια κλίμακα αξιών που θα περιορίσει τη φθορά και την καταστροφή της φύσης που επιβάλ­λει η καταναλωτική κεφαλαιοκρατική κοινωνία. Έτσι θα μπορέσει ενδε­χομένως η ανθρωπότητα να αποκα­ταστήσει την κατεστραμμένη ισορ­ροπία ανάμεσα στον άνθρωπο και το «ανόργανο σώμα» του, που είναι η φύση. Γιατί μέσα στα πλαίσια του κα­πιταλισμού δεν μπορεί να αποκατα­σταθεί αυτή η ισορροπία.

Από εκεί και πέρα στο βαθμό που θα υπάρξουν ξανά κόμματα, πρέπει να είναι το αποτέλεσμα της ανάπτυ­ξης των κοινωνικών κινημάτων. Μέ­σα από αυτά πρέπει να ξαναβγεί η πρωτοπορία. Το οποίο καινούριο κόμμα, εργατικό, κομμουνιστικό ή όπως αλλιώς ονομαστεί, πρέπει να ξεπεράσει την ενδογενή αντίφαση του παραδοσιακού κομμουνιστικού κινήματος: Την κατάργηση της εσω­κομματικής Δημοκρατίας και τον πε­ριορισμό της θεωρίας σε μια σειρά τσιτάτα και «αρχές». Αν υπάρξει πραγματικός σοσιαλισμός κι αν κά­ποτε οι άνθρωποι οδηγηθούν προς μια κομμουνιστική κοινωνία κάθε φάση αυτής της κοινωνίας πρέπει να ανατρέπεται από την επομένη. Αυτό το στοιχείο το είχε χάσει η δήθεν θεω­ρία του κομμουνιστικού κινήματος κι αυτό το στοιχείο πρέπει να ανα­κτήσει ο μαρξισμός».

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: