RSS Feed

Ο ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ-Κ. ΠΡΕΒΕ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ Π.ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

 24/01/1993, εφημερίδα ΠΡΙΝ

Ο ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

wassily-kandinsky-black-and-violet-1923

Για τον δημοσιογράφο που αναγκάζεται να λαχανιάζει πίσω από τους κυματισμούς της πολιτικής συγκυρίας, η συζήτηση μ’ έναν σύγχρονο μαρξιστή φιλόσοφο είναι μια βαθιά ανάσα. Όταν πρόκειται μάλιστα για ένα διανοητή σαν τον Κοστάντσο Πρέβε, που προέρχεται από μια χώρα με μεγάλη παράδοση στην παραγωγή πολιτικής θεωρίας, η ανακούφιση μετατρέπεται σε απόλαυση — χωρίς, φυσικά, να προϋποθέτει την πλήρη ταύτιση.

Αφορμή γι αυτή τη συζήτηση στάθηκε η έκδοση στα ελληνικά του βιβλίου του Κοστάντσο Πρέβε «Το ασίγαστο πάθος» από τις εκδόσεις ΣΤΑΧΥ. Ο συγγραφέας καταφέρνει να διατηρεί τη φρεσκάδα της σκέψης και την πλαστικότητα της έκφρασης σε ένα πυκνό βιβλίο, που καταπιάνεται με τα σύνθετα φιλοσοφικά και πολιτικά προβλήματα τα οποία σχετίζονται με τις προϋποθέσεις της κομμουνιστικής αναγέννησης. Ένα βιβλίο που μας πρόσφερε πάμπολλα ερεθίσματα για μια πολύ ενδιαφέρουσα (ελπίζουμε και για σας) συζήτηση.

 

— Προέρχεστε από μια χώρα με ι­σχυρή παράδοση στην ανάπτυξη του μαρξισμού και της πολιτικής θεωρίας γενικότερα. Σήμερα, όμως, ο ι­ταλικός μαρξισμός φαίνεται βυθι­σμένος σε βαθιά κρίση  ή μήπως όχι;

— Έχετε δίκιο. Για να εξηγήσουμε αυτή τη θεωρητική «κατάρρευση», πρέπει να ξεκινήσουμε από το εξής σημείο: Ο ιταλικός μαρξισμός συν­δέθηκε οργανικά με το «νέο κόμ­μα» του Τολιάτι, που αναδείχθηκε πολύ μαζικό και πολύ ισχυρό από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Η μεγά­λη εξάπλωση των μαρξιστικών ιδε­ών, όχι μόνο στις σφαίρες της ιδεο­λογίας και της πολιτικής, αλλά ευ­ρύτερα στην ιταλική κουλτούρα, υ­πήρξε προϊόν της ισχύος του ΙΚΚ α­πό το 1945 μέχρι το 1989. Βλέπετε, ο Τολιάτι κατάφερε να δημιουργή­σει ένα μαζικό κομμουνιστικό κόμ­μα, ξεκινώντας από τις ιδέες του Γκράμσι και τροποποιώντας στην πορεία αυτές τις ιδέες.

— Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστη­ρίζουν ότι ουσιαστικά τις αναίρεσε.

— Συμφωνώ. Ο Γκράμσι προσπά­θησε να επεξεργαστεί μια θεωρία της επανάστασης στη Δύση, ενώ ο Τολιάτι μίλησε για ιταλικό δρόμο προς το σοσιαλισμό. Ο Γκράμσι ή­ταν παιδί των δεκαετιών του ’20 και του ’30, δηλαδή της ρομαντικής εποχής του κομμουνιστικού κινήμα­τος. Ο Τολιάτι έδρασε, μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, όπου η διαίρεση της Ευρώπης σε δύο μπλοκ έκανε αδύνατη μια κομμου­νιστική επανάσταση αποκλειστικά στο έδαφος της Ιταλίας. Κατά τη γνώμη μου οι ιδέες και η πρακτική του Τολιάτι δεν έχουν μεγάλη σχέ­ση με τον πυρήνα της Γκραμσιακής αντίληψης.

Σημάδια ανάκαμψης

Εν πάση περιπτώσει, η μεγάλη ε­πιρροή του ΙΚΚ «νομιμοποιούσε» κατά κάποιο τρόπο τον μαρξισμό, που εισέβαλε και μέσα στα Πανεπι­στήμια. Όμως στα τέλη της δεκαε­τίας του ’80 έχουμε μια διπλή κα­τάρρευση του μαρξισμού — τόσο στο πολιτικό πεδίο, όσο και στο α­καδημαϊκό. Στην Πανεπιστημιακή κοινότητα και γενικότερα στη δια­νόηση, ο μαρξισμός διαλύεται μέ­σω των μεταμοντέρνων τάσεων και των ρευμάτων που ακολουθούν τους γάλλους «νέους φιλόσοφους», τους Ρόρτι, Χάμπερμας, Ντάρεντορφ ή και τους Βέμπερ, Χάιντε­γκερ, κ.λ.π. Γύρω στο 80-90% των μαρξιστών ακαδημαϊκών στράφη­κε προς αυτές τις κατευθύνσεις.

Στο πολιτικό πεδίο, το αποφασιστικό σημείο στροφής ήταν η αυτο­διάλυση του ΙΚΚ και η μετατροπή του σε ένα μετασοσιαλδημοκρατικό, φιλελεύθερο κόμμα — που, ση­μειώστε το, εμφανίζεται περισσότε­ρο συγγενικό προς το αμερικανικό Δημοκρατικό Κόμμα του Κλίντον, παρά προς την ευρωπαϊκή και ειδι­κά τη γερμανική σοσιαλδημοκρα­τία. Άλλωστε, αυτό ήθελε να υπο­γραμμίσει κι ο ίδιος ο Οκέτο όταν βάφτιζε το καινούριο του κόμμα «Δημοκρατικό Κόμμα της Αρι­στεράς».

Η αλληλεπίδραση αυτών των δύο φαινομένων, στο φόντο της παγκόσμιας κρίσης του κομμουνιστικού κινήματος, ήταν αναπόφευκτα να επιφέρει βαρύ πλήγμα στον ιταλικό μαρξισμό. Ωστόσο, αρχίζει να διαγράφεται μια αναγέννηση της μαρξιστικής σκέψης σε νέες βάσεις. Και δεν είμαστε τόσο λίγοι όσο, ενδεχομένως, νομίζετε. Εμφανίζονται αρκετές και ελπιδοφόρες μαρξιστικές επιθεωρήσεις και μια γενικότερη αναγέννηση του ενδιαφέροντος για τη μαρξιστική σκέψη.  Φυσικά είμαστε ακόμα στην αρχή ή μάλλον… στην αρχή της αρχής!

— Πώς κρίνετε το εγχείρημα της «Κομμουνιστικής Επανίδρυσης»;

— Μιλώντας τελείως ειλικρινά δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος αυτή τη στιγμή. Ασφαλώς η «Επανίδρυση» έχει κατακτήσει ένα σημαντικό  ρόλο στα ιταλικά πολιτικά πράγματα. Προσωπικά την ψηφίζω και την υποστηρίζω γιατί, απλούστατα, είναι ό,τι περισσότερο διαθέτουμε στη σημερινή συγκυρία. Δεν πιστεύω, όμως, ότι η «Επανίδρυση» μπορεί να αποδειχθεί η συγκεκριμένη οργανωτική μορφή κομμουνιστικής αναγέννησης. Κυρίως ήρθε να καλύψει το πολιτικό κενό που άφησε η αυτοδιάλυση του ΙΚΚ και λειτουργεί περισσότερο σαν συνέχεια του παραδοσιακού κομμουνιστικού κινήματος, και λιγότερο σαν έκφραση του καινούριου. Αυτό καθόλου δεν σημαίνει  ότι παίζει αρνητικό ρόλο. Απλώς πρέπει να τη δούμε σαν μια μεταβατική μορφή πολιτικής συσπείρωσης κι όχι σαν σταθερή αφετηρία για μια καινούρια πορεία.

— Στο «Ασίγαστο Πάθος» υποστηρίζετε ότι στη σημερινή εποχή της «τρίτης βιομηχανικής επανάστα­σης», πρέπει και το πολιτικό κόμμα των κομμουνιστών να δημιουργηθεί σε νέες βάσεις. Μπορείτε να γίνετε πιο συγκεκριμένοι;

— Σε χοντρές γραμμές, η αντίληψη μου είναι η εξής: Η πρώτη βιομηχα­νική επανάσταση γέννησε τα κόμ­ματα της μαρξιστικής Α Διεθνούς. Στη δεύτερη βιομηχανική επανά­σταση, στην εποχή του τεϋλορισμού – φορντισμού και της μεγάλης εργοστασιακής συγκέντρωσης, α­ντιστοιχούν τα λενινιστικά κόμμα­τα της αυστηρής πειθαρχίας και του έντονου συγκεντρωτισμού. Σήμερα, για άλλη μια φορά, οι νέες πο­λιτικές μορφές οργάνωσης των κομμουνιστών δεν μπορούν παρά να αντιστοιχούν στην εξέλιξη των παραγωγικών και γενικότερα των κοινωνικών σχέσεων.

Ο σύγχρονος καπιταλισμός συν­δυάζει αποκεντρωμένες και πιο ευέ­λικτες μορφές παραγωγής, με πολύ πιο προωθημένες μεθόδους χειραγώγησης της συνείδησης στη σφαί­ρα του πολιτισμού και της ενημέ­ρωσης. Στο ιδεολογικό επίπεδο, βρίσκει την έκφραση του στα διά­φορα «μεταμοντέρνα ρεύματα». Σ’ αυτό το φόντο, πιστεύω ότι δεν προ­σφέρονται πλέον τα λενινιστικού τύπου κόμματα.

— Πλέον;

— Ναι, πλέον. Γιατί κατά τη γνώμη μου στην εποχή της δεύτερης βιο­μηχανικής επανάστασης το λενινιστικό μοντέλο ήταν κατά βάση σω­στό. Προσωπικά δεν συμφωνώ κα­θόλου με τις αναρχικές ή φιλελεύθε­ρες κριτικές στο λενινισμό. Επιτέ­λους, όλες οι άλλες μορφές πολιτικής οργάνωσης των κομμου­νιστών (Λούξεμπουργκ, αναρχοσυνδικαλιστές κ.ά.) αποδείχθηκαν πολύ περισσότερο προβληματικές από τα λενινιστικά κόμματα.

Στις σημερινές συνθήκες, όμως, μια πολιτική οργάνωση των κομ­μουνιστών χρειάζεται, πιστεύω, έ­να συνδυασμό της πιο «ανοιχτής» και δημοκρατικής κουλτούρας της Α’ Διεθνούς με στοιχεία της μαχη­τικής αντίληψης του λενινισμού σε ένα νέο πλαίσιο. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται μια θεμελιώδης «ανθρω­πολογική επανάσταση» του κομμουνισμού.

Αν μελετήσουμε την κλασσική πολιτική θεωρία (Μοντεσκιέ, Μα­κιαβέλι, Αριστοτέλης κ.λ.π.) βλέ­πουμε ότι ξεκινάει από την εξής α­φετηρία: ότι κάθε διαφορετική μορ­φή πολιτικής οργάνωσης αντιστοι­χεί σε ένα διαφορετικό τύπο ανθρώ­που. Η μοναρχία έχει στις σημαίες της την «τιμή», η δημοκρατία την «αρετή» κ.ο.κ. Ακόμα κι ο Λούθη­ρος και ο Καλβίνος ξεκινάνε την προσπάθεια της Μεταρρύθμισης α­πό μια πνευματική – ανθρωπολογική επανάσταση απέναντι στα, κυ­ρίαρχα εκείνη την εποχή, πρότυπα της Καθολικής Εκκλησίας.

Και πάλι για την εργατική τάξη

Κατά κάποιο τρόπο πρέπει να κάνουμε κάτι ανάλογο: να συνδυά­σουμε, δηλαδή, την κοινωνική άμυ­να απέναντι στο νεοφιλελευθερισμό και την πολιτική οργάνωση στα πλαίσια ενός νέου κομμουνιστικού κόμματος, με μια ανθρωπολογική -πνευματική επανάσταση στο θεω­ρητικό επίπεδο. Φυσικά, αυτό είναι πολύ εύκολο να το λες και πολύ δύ­σκολο να το κάνεις… Επιγραμμα­τικά, πάντως, θεωρώ ότι ο κομμου­νισμός του μέλλοντος αντιστοιχεί στην ελεύθερη ατομικότητα και όχι στον κολεκτιβισμό.

—Λεν σας κρύβω ότι σοκαρίστηκα, κατά κάποιο τρόπο, όταν διάβασα την άποψη σας ότι η εργατική τάξη δεν μπορεί να θεωρηθεί ως το σύγ­χρονο επαναστατικό υποκείμενο. Χρεώνετε μάλιστα στον Μαρξ ιδεα­λιστική εκτροπή γι’ αυτή του την α­ντίληψη…

— Σωστά.

— Ταυτόχρονα, απορρίπτετε την α­ναζήτηση κάποιου «νέου επαναστα­τικού υποκειμένου» στο πρόσωπο της νεολαίας ή του οικολογικού κινήματος. Δεν κατάλαβα όμως πολύ καλά τη δική σας θέση απέναντι σ’ αυτό το κεφαλαιώδους σημασίας ζή­τημα.

— Στο «Ασίγαστο Πάθος» δεν α­ναφέρομαι αναλυτικά στο θέμα που θίξατε, μια και είχε προηγηθεί η έκ­δοση ενός άλλου βιβλίου, που ήταν αφιερωμένο ακριβώς σε αυτό το πρόβλημα. Αλλά ας έρθουμε στην ουσία.

Κατά τη γνώμη μου τα δύο βασι­κά θεμέλια του μαρξισμού είναι ο ι­στορικός υλισμός και ο επαναστα­τικός ρόλος της εργατικής τάξης. Ως εδώ πάμε καλά. Όμως, από κει και πέρα, κάνω την εξής διάκριση: Άλλο ζήτημα είναι ποιες τάξεις μπορούν να παίξουν επαναστατικό ρόλο στην ανατροπή του καπιταλι­σμού, και άλλο ζήτημα είναι ποιες μπορούν να διαμορφώσουν ένα νέο κοινωνικό σχηματισμό. Η εξίσωση επαναστατική τάξη – τάξη που δια­μορφώνει ένα νέο τρόπο παραγω­γής, είναι κατά τη γνώμη μου ε­σφαλμένη.

— Αυτό το κάνετε σαφές στο βιβλίο σας…

— Δυστυχώς, όχι και τόσο. Στην Ιταλία είχα την ευκαιρία να συζητή­σω για το βιβλίο μου σε καμιά εικο­σαριά συγκεντρώσεις με αριστερό ακροατήριο και το κύριο σημείο της κριτικής που δεχόμουν κάθε φορά, ήταν ακριβώς γύρω από το ρόλο της εργατικής τάξης. Άκου­γα πάρα πολλά καλά λόγια για όλα τα άλλα, εκτός από αυτό το σημείο που θεωρήθηκε από αρκετούς, κα­τά κάποιο τρόπο, αναθεωρητική παρεκτροπή.

Εν ολίγοις: Καθόλου δε συμφω­νώ με όσους υποκαθιστούν την ερ­γατική τάξη με τη νεολαία, τις γυ­ναίκες, τα οικολογικά κινήματα κ.λ.π. Υποστηρίζω, όμως, ότι κανέ­νας τρόπος παραγωγής δεν παρά­γει αυθόρμητα, από μόνος του, κά­ποιο «επαναστατικό υποκείμενο». Και νομίζω ότι αυτή η θέση συμπί­πτει ακριβώς με τη λενινιστική α­ντίληψη της επανάστασης. Επιπλέ­ον, σε κανέναν προηγούμενο τρόπο παραγωγής δεν ήταν η καταπιεζό­μενη τάξη που διαμόρφωσε ένα και­νούριο τρόπο παραγωγής. Οι δού­λοι πάλευαν εναντίον του δουλοκτητικού συστήματος, αλλά δεν ή­ταν αυτοί που διαμόρφωσαν τη φε­ουδαρχία. Ήταν ικανοί για επαναστατική δράση, όχι όμως για αποκατάσταση νέων κοινωνικών σχέσεων.

Κατ αναλογία πιστεύω ότι η ερ­γατική τάξη ασφαλώς και είναι ικα­νή για ανατρεπτική επαναστατική αντικαπιταλιστική δράση, αλλά δε νομίζω ότι μπορεί από μόνη της να εκφράσει μορφές αυτοδιεύθυνσης και αυτοδιαχείρισης που χαρακτη­ρίζουν τον κομμουνισμό.

Γι αυτό, κατά τη γνώμη μου, η εργατική τάξη «αυτή καθ εαυτή» είναι ιστορικά ικανή να εκφραστεί μέσω δύο κυρίως ρευμάτων: της σοσιαλδημοκρατίας και του σταλι­νισμού (με την ευρεία έννοια). Εδώ πρέπει να κατατάξετε και τον λαϊ­κισμό που εμφανίζεται σε ορισμέ­νες χώρες (Ελλάδα, Λατινική Αμε­ρική κ.λ.π.) και που νομίζω ότι δεν είναι παρά μια προσαρμογή της σο­σιαλδημοκρατίας στις ιδιομορφίες λιγότερο αναπτυγμένων χωρών.

— Θεωρείτε, δηλαδή, ότι η σοσιαλ­δημοκρατία και ο σταλινισμός εκφράσανε, με διαφορετικό τρόπο βέ­βαια, εργατικά συμφέροντα;

— Ακριβώς. Η σοσιαλδημοκρατία έκφρασε εργατικά συμφέροντα στα πλαίσια του καπιταλιστικού συ­στήματος, μέσω του πλέγματος κράτος – κόμμα – συνδικάτα. Και ο σταλινισμός έκανε κάτι ανάλογο, στο ιδιόμορφο βέβαια πλαίσιο των ανατολικών κοινωνιών. Δεν συμ­φωνώ σε αυτό το σημείο καθόλου με τους τροτσκιστές που θεωρούν τον σταλινισμό «αντεργατικό» ρεύμα.

Σπεύδω όμως να προλάβω μια παρεξήγηση: Όλα αυτά που είπα σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνουν ότι η εργατική τάξη δεν είναι εν δυ­νάμει επαναστατική δύναμη. Εκεί­νο που υποστηρίζω είναι ότι δεν μπορεί μόνη της να φέρει τον κομ­μουνισμό. Τώρα, στο βασικό σας ε­ρώτημα ποιο είναι το σύγχρονο ε­παναστατικό υποκείμενο του κομμουνισμού, δεν νομίζω ότι μπορού­με να δώσουμε αυτή τη στιγμή μια τεκμηριωμένη απάντηση. Σε κάθε περίπτωση, νομίζω ότι θα πρόκει­ται για ένα συνασπισμό δυνάμεων, που θα περιλαμβάνει βεβαίως την εργατική τάξη, αλλά και σύγχρονες εκφράσεις της εξαρτημένης εργα­σίας – τμήματα της διανόησης κ.λ.π.

— Ασφαλώς το θέμα είναι πολύ με­γάλο για να εξαντληθεί σε μια τέτοια συζήτηση…

—… και πολύ «επικίνδυνο» θα έλε­γα, γιατί είναι πολύ εύκολο να δη­μιουργηθούν παρεξηγήσεις. Επι­τρέψτε μου, λοιπόν, να προσθέσω ότι ασφαλώς και δεν μπορούμε σαν κομμουνιστές, να περιμένουμε ένα θεωρητικό «ξεκαθάρισμα» στο ζή­τημα του επαναστατικού υποκειμέ­νου, προκειμένου να αναπτύξουμε πολιτική δράση. Δεν μπορούμε πα­ρά να στηρίξουμε την πολιτική μας δράση στην εργατική τάξη και τα άλλα καταπιεζόμενα στρώματα — οτιδήποτε άλλο θα ήταν καθαρή α­νοησία.

Είμαστε υποχρεωμένοι να δώ­σουμε αυτή τη στιγμή έναν αμυντι­κό πόλεμο για την υπεράσπιση των προηγούμενων κατακτήσεων του εργατικού κινήματος και της κομ­μουνιστικής προοπτικής. Αν ζούσε σήμερα ο Λένιν, πιστεύω ότι δεν θα συνιστούσε μια πολιτική «θέσεων του Απρίλη», αλλά μια πολιτική «ε­νιαίου μετώπου». Μέσα λοιπόν από αυτή την πορεία αντίστασης και συ­γκέντρωσης δυνάμεων για μελλο­ντικές αντεπιθέσεις, πιστεύω ότι θα αποκρυσταλλωθούν οι δυνάμεις που θα συγκροτήσουν, σε κοινωνι­κό και πολιτικά επίπεδο, το υποκεί­μενο του κομμουνιστικού εγχειρή­ματος.

Για τη δημοκρατία

— Στο βιβλίο σας αναφέρετε ότι η δημοκρατία αποτελεί σήμερα το μο­ναδικό «κόμμα του καπιταλισμού» και δεν μπορεί πλέον να αμφισβητη­θεί «από τα δεξιά» παρά μόνο «από τα αριστερά». Μετά την αναζωπύ­ρωση του φασισμού σε μια σειρά ευ­ρωπαϊκές χώρες θα υποστηρίζατε το ίδιο απόλυτα αυτή την άποψη;

— Η αλήθεια είναι ότι αν ξανάγρα­φα το βιβλίο σήμερα θα ήμουν πιο προσεκτικός — πάρτε υπόψη ότι το «Ασίγαστο Πάθος» γράφτηκε το 1989, οπότε τα φασιστικά και α­κροδεξιά φαινόμενα ήταν ακόμα μάλλον περιθωριακά στις περισσό­τερες ευρωπαϊκές χώρες.

— Η τελευταία μου ερώτηση θα σας φανεί κοινότυπη, αλλά βρίσκεται στην άκρη της γλώσσας μου από την αρχή αυτής της συζήτησης: Έχο­ντας γνωρίσει πολύ καλά την Ελλά­δα και τους έλληνες κομμουνιστές, ποια είναι η εικόνα που σχηματί­σατε;

— Νομίζω ότι είστε πολύ τυχεροί. Όχι μόνο γιατί η θυελλώδης πολιτι­κή σας ιστορία, ο εμφύλιος, η ισχυ­ρή επιρροή της Αριστεράς, έχουν δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα μέ­σα στην οποία μπορείτε να κινεί­στε, να αναπνέετε και να αναπτύσ­σεστε σχετικά άνετα. Αλλά και για­τί η Ελλάδα είναι ένα ιδιόρρυθμο και εξαιρετικά ενδιαφέρον αμάλγα­μα οικονομικών, πολιτικών και πο­λιτιστικών επιδράσεων, που συ­μπυκνώνει κατά κάποιο τρόπο τις σύγχρονες αντιθέσεις: λίγο Βορράς – λίγο Νότος, λίγο Δύση – λίγο Ανα­τολή, Ευρωπαϊκή και Βαλκανική ταυτόχρονα, με τις ταξικές και τις εθνικές αντιθέσεις να διασταυρώ­νονται – μια ωραία χώρα για να εί­ναι κανείς μαρξιστής!

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: