RSS Feed

ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΗΜΕΡΑ

του Κώστα Τζιαντζή

14-06-1992, εφημερίδα ΠΡΙΝ

ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΗΜΕΡΑ

Οι εξελίξεις και οι τομές στο ιμπεριαλιστικό σύστημα και οι μεταβολές της θέ­σης της Ελλάδας σ’ αυτό δείχνουν σήμερα πιο καθαρά τα «παλιά λάθη», κάνουν πιο επιτα­κτική την επαναστατική αναπρο­σαρμογή της πολιτικής του εργατι­κού κινήματος. Ιδιαίτερα γίνεται πιο κατανοητή σήμερα η ταξική α­νεπάρκεια του «εθνικού αντιιμπεριαλισμού» και, από την άλλη πλευρά, η αντεπαναστατική ουσία των θεωριών που αρνούνται την ερ­γατική αντιιμπεριαλιστική πάλη στο όνομα του «αγνού» αντικαπιταλιστικού αγώνα.

Από τη μια ήσαν οι αντιλήψεις της περιφερειακής ή ημιπεριφερειακής χώρας και της «εθνικής υποτέ­λειας» και από την άλλη η άρνηση των συγκεκριμένων συνθηκών και ιδιομορφιών του ελληνικού καπιτα­λισμού, η αυθαίρετη «μεταφορά» του στα μοντέλα του ιμπεριαλιστι­κού κέντρου.

Στην πραγματικότητα, στις κα­πιταλιστικές χώρες σε όλη την επο­χή του ιμπεριαλισμού και ιδιαίτερα στη νέα ιμπεριαλιστική φάση, ο αντικαπιταλιστικός αγώνας, παρ’ ό­λη την πολυμορφία του, δεν μπορεί παρά να είναι εργατικός αντιιμπεριαλιστικός αγώνας. Και αντίστοι­χα, ο τελευταίος δεν μπορεί παρά να επιδιώκει τη συνολική ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος απ’ τη σκοπιά του κομμουνισμού και πρωταρχικά σε εθνικό επίπεδο. Απ αυτή την άποψη, οι διάφο­ρες στρατηγικές της αντιιμπεριαλιστικής αντιμονοπωλιακής δημο­κρατίας, σε όλες τις παραλλαγές τους, αρνούνται την αναγκαιότητα της ανατροπής του καπιταλισμού, ακόμα και αν δεν την εγκαταλεί­πουν θεωρητικά. Οι αντιλήψεις αυ­τές, ενώ σωστά χαρακτήριζαν τα μονοπώλια και τον ιμπεριαλισμό σαν φαινόμενα που αναπτύσσονται στο εσωτερικό των νόμων του κα­πιταλιστικού συστήματος, στην πράξη «αυτονομούσαν» την ηγεμο­νική δύναμη του κεφαλαίου, τα μο­νοπώλια αλλά συχνά και τις ιμπε­ριαλιστικές σχέσεις από το συνολι­κό σύστημα της εξουσίας του κεφα­λαίου από τις βασικές αντιθέσεις που καθορίζουν όλο τον καπιταλι­στικό τρόπο παραγωγής στο εσω­τερικό κάθε χώρας.

Έτσι έφταναν στο σημείο, στο όνομα του αντιμονοπωλιακού, αντιιμπεριαλιστικού αγώνα, να υπο­τάσσουν τη βασική αντίθεση κεφαλαίου-εργασίας σε αντιθέσεις του τύπου λαός-μονοπώλια, ιμπεριαλισμός-εθνική ανεξαρτησία, α­ντιθέσεις που στένευαν ή πλάταιναν κατά περίπτωση, ανάλογα με τις τρέχουσες πολιτικές σκοπιμό­τητες και τις ιδιομορφίες της κάθε χώρας.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι αντιθέσεις αυτές άλλοτε συμπε­ριλάμβαναν την εθνική αστική τάξη, άλλοτε τις εθνικές αντιιμπερια-λιστικές δυνάμεις, άλλοτε έγλειφαν μέχρι και ολίγο βασιλιά όπως στη   δικτατορία, τέλος κατάφεραν να  καταπιούν ολόκληρο το ΠΑΣΟΚ .. της μεταπολίτευσης μέχρι που πρόλαβαν ακόμα και να χωρέσουν το   κοινό πόρισμα, την ΕΟΚ και τον Χαράλαμπο Πρωτοπαπά πριν μετασχηματιστούν   στην   αντίθεση , «προοδευτικός   εκσυγχρονισμός» — δεινοσαυρισμός, ρεμούλα και κάθαρση.

Αντίστοιχα, οι αντιλήψεις που αρνούνταν στην πράξη την επίδρα­ση των διεθνών ιμπεριαλιστικών διαδικασιών στον εσωτερικό καπι­ταλιστικό σχηματισμό, και όταν α­κόμα σωστά υπογράμμιζαν τη βα­σική αντίθεση κεφαλαίου-εργα­σίας, την «αυτονομούσαν» από τις συγκεκριμένες μορφές που αυτή παίρνει στο μονοπωλιακό ιμπερια­λιστικό στάδιο, από τη συγκεκρι­μένη οργάνωση των κοινωνικών και εξωτερικών σχέσεων του κεφα­λαίου κάθε ξεχωριστής χώρας.

Οι αντιλήψεις αυτές σφράγισαν την ιστορική διαδρομή του ελληνι­κού εργατικού κινήματος. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’30, το κομμουνιστικό κίνημα ενώ σωστά έβαζε σαν άμεσο στόχο του την α­νατροπή του καπιταλισμού και την εργατική εξουσία, χαρακτήριζε ω­στόσο την Ελλάδα σαν ιμπεριαλι­στική χώρα. Αυτή η ανάλυση, σε μια περίοδο που κυριαρχούσε ο κα­πιταλιστικός τρόπος παραγωγής, χωρίς ωστόσο να έχει περάσει ολο­κληρωτικά στο μονοπωλιακό του στάδιο, δεν βοηθούσε βέβαια για να συνδυαστεί ο σωστός επαναστατι­κός στόχος με τις ιδιομορφίες του ελληνικού καπιταλισμού και την η­γεμονική θέση των μεγάλων ιμπε­ριαλιστικών δυνάμεων.

Το «λάθος» αυτό ήρθε να το διορθώσει η παρέμβαση της Διε­θνούς το ’34 και ιδιαίτερα το 35, αδειάζοντας το παιδί μαζί με τα από­νερα. Ο ελληνικός καπιταλισμός, που στο μεταξύ έκανε σημαντικά βήματα μονοπωλιακών μετασχη­ματισμών, κρίθηκε μεν άξιος για ε­πανάσταση, αλλά κυρίως «αστικοδημοκρατικού χαρακτήρα», που μπορεί γρήγορα να γίνει και σοσια­λιστικός. Σήμερα δε χρειάζεται να υπογραμμιστεί η τραγική συνέπεια αυτής της «διόρθωσης» στο μεγα­λειώδες κίνημα της Εθνικής Αντί­στασης.

Η ίδια πάνω κάτω ανάλυση και η αντίστοιχη στρατηγική κυριάρχη­σαν περίπου μέχρι το 1970. Μετα­πολεμικά, με το γοργό πέρασμα του ελληνικού καπιταλισμού στο μονοπωλιακό του στάδιο, τα «λά­θη» αυτά έδειξαν τις βαθύτερες τα­ξικές ρίζες τους.

Το ελληνικό εργατικό κίνημα συνέχισε να αντιμετωπίζει την κα­πιταλιστική Ελλάδα κυρίως σαν χώρα της περιφέρειας, σαν να βρισκόταν ακόμα στην προμονοπωλιακή φάση της, σαν χώρα της ε­ξάρτησης, της δεύτερης, τρίτης ή τέταρτης κατοχής, σαν χώρα της αστικοδημοκρατικής επανάστα­σης, με πολύ ή πάρα πολύ γρήγορη τάση σοσιαλιστικής μετεξέλιξης της κ.λ.π., κ.λ.π. Για μια σειρά λό­γους το 9ο Συνέδριο με την «ενιαία επαναστατική διαδικασία» προ­σπάθησε, τουλάχιστον στα λόγια, να προσδιορίσει το χαρακτήρα της επανάστασης σαν σοσιαλιστικό, χωρίς να αποφύγει ωστόσο να «τσοντάρει» σαν πρώτο στάδιο την αντιιμπεριαλιστική, αντιμονοπω­λιακή δημοκρατία. Αυτή, στα επό­μενα συνέδρια, και κυρίως στην πράξη, τελικά υπέταξε γι άλλη μια φορά το βασικό σοσιαλιστικό στό­χο.

Από κει και πέρα τα γεγονότα εί­ναι γνωστά: «πραγματική αλλα­γή», «αλλαγή» σκέτη, «προοδευτι­κή λύση» (στο ενδιάμεσο Τζαννετάκης και Οικουμενική) και πάλι σήμερα «πολιτική προοδευτικής α­νάπτυξης», ανοιχτή βεβαίως στο σοσιαλισμό που εντωμεταξύ πρό­λαβε να καταρρεύσει.

Σήμερα στη νέα ιμπεριαλιστική φάση της κυριαρχίας των πολυκλα­δικών πολυεθνικών μονοπωλίων στο σύνολο του κεφαλαίου, στη φά­ση του νεοσυντηρητισμού και των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων δεν μπορεί να υπάρξει ενδιάμεσο σκαλοπάτι πριν από την αντικαπιταλιστική επανάσταση. Η άμεση α­ναγκαιότητα της δεν μπορεί να α­γνοηθεί στο όνομα των δυσμενών συσχετισμών ύστερα από τη συ­ντριπτική ήττα του κομμουνιστι­κού κινήματος. Αντίθετα, η ανα­γνώριση αυτής της αναγκαιότητας από τους κομμουνιστές αποτελεί βασική προϋπόθεση της τιτάνιας προσπάθειας που απαιτείται για την αλλαγή των συσχετισμών σε ε­παναστατική κατεύθυνση.

Αλλά και από την άλλη μεριά, η ανατροπή του καπιταλιστικού συ­στήματος δεν μπορεί να γίνει έξω α­πό τις συγκεκριμένες εκφράσεις και εξελίξεις στο εθνικό και διεθνές σύστημα του ιμπεριαλισμού. Δεν μπορεί να γίνει χωρίς πάλη ενάντια στην καπιταλιστική ανασυγκρότη­ση και την ΕΟΚ.

Ιδιαίτερα με τους μετασχηματι­σμούς που πραγματοποιούνται στη δεκαετία του ’80 (καπιταλιστική α­νασυγκρότηση, ένταξη στην ΕΟΚ, Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και Μάαστριχ), αλλαγές που τείνουν γορ­γά να ολοκληρωθούν στην τρέχου­σα δεκαετία, ο ελληνικός καπιταλι­σμός φτάνει στην ανώτερη μέχρι τώρα βαθμίδα του μονοπωλιακού του σταδίου. Στο εσωτερικό, τα πο­λυκλαδικά πολυεθνικά μονοπώλια τείνουν να κυριαρχήσουν σαν ηγε­μονική πολιτική και κοινωνική δύ­ναμη του συνόλου του κεφαλαίου και της καπιταλιστικής εξουσίας. Στο αστικό κράτος κυριαρχούν οι τάσεις που εξασφαλίζουν τη διευρυ­μένη αναπαραγωγή του καπιταλι­στικού συστήματος με το «λιγότε­ρο κράτος», τη μεταφορά λειτουρ­γιών στην καπιταλιστική ολοκλή­ρωση, τον κοινοβουλευτικό ολο­κληρωτισμό, τον αυταρχισμό κ.λ.π. Και τέλος, η συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου ενι­σχύει τις ιμπεριαλιστικές τάσεις του ελληνικού καπιταλισμού, κα­θορίζει τις διεθνείς συμμαχίες του στα πλαίσια του δυτικοευρωπαϊκού ιμπεριαλιστικού κέντρου, αλλά κι έξω απ’ αυτό. Διαμορφώνει τις νέες μεγάλες ιδέες του, τον εθνικισμό και τον ιμπεριαλιστικό κοσμοπολι­τισμό.

Παράλληλα, πέρα από τα παρα­πάνω, που αποτελούν τις πρωτεύ­ουσες και κυρίαρχες τάσεις του ελ­ληνικού καπιταλισμού, δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς ορισμένα δευτερότερα χαρακτηριστικά του, που τον διαφοροποιούν ωστόσο ση­μαντικά από τις ηγεμονικές ιμπε­ριαλιστικές δυνάμεις. Κύρια έκ­φραση αυτής της ιδιομορφίας πα­ραμένουν οι σχέσεις εξάρτησης και ηγεμόνευσης του, όχι μόνο οικονο­μικά αλλά κυρίως πολιτικά, από τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνά­μεις της ΕΟΚ και των ΗΠΑ. Σχέσεις ωστόσο ποιοτικά διαφορετι­κές από τις προπολεμικές, καθώς και απ’ αυτές του Τρίτου Κόσμου και μιας σειράς μεσαίων χωρών.

Ωστόσο, στα πλαίσια της σημε­ρινής όξυνσης των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, η ιδιομορ­φία αυτή δημιουργεί σοβαρούς «κινδύνους» αποσταθεροποίησης του ελληνικού καπιταλισμού στο διεθνή ιμπεριαλιστικό καταμερι­σμό, υποβάθμισης του ρόλου του και άρα κλονισμού των αστικών σχέσεων εξουσίας στο εσωτερικό της χώρας.

Συμπερασματικά ο εργατικός αντιιμπεριαλιστικός αντικαπιταλιστικός αγώνας έχει σαν περιεχόμε­νο την βασική αντίθεση κεφαλαίου εργασίας. Παράλληλα αναπτύσσει ποιοτικά νέες μορφές διεθνούς αλ­ληλεγγύης με την εργατική τάξη ι­διαίτερα των περιοχών «ειδικής δράσης» του ελληνικού κεφαλαίου, στην Ευρώπη, τα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή, θα πρέπει εξάλλου να παίρνει υπόψη τους συσχετι­σμούς των δυνάμεων, τη διαμορ­φωμένη συνείδηση των εργαζομέ­νων, να μη σνομπάρει τις αυθόρμη­τες αντιιμπεριαλιστικές, αντιμονο­πωλιακές διαθέσεις τους, αλλά να τις εξυψώνει στο επίπεδο της εργα­τικής αντικαπιταλιστική ς πάλης. Πάνω απ’ όλα πρέπει να κατανοεί τους λόγους και τις ιδιομορφίες διαμόρφωσης της σημερινής εργα­τικής συνείδησης. Πρέπει να υπο­λογίζει ιδιαίτερα τους ιστορικούς και πολιτικοϊδεολογικούς όρους ε­ξέλιξης του εργατικού κινήματος, τις ηρωικές παραδόσεις των μεγά­λων λαϊκών αγώνων στην Εθνική Αντίσταση, το Πολυτεχνείο και τη μεταπολίτευση, να τις συνδέει με τη σύγχρονη ταξική εργατική προο­πτική.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: