RSS Feed

ΣΥΝ: Η ΣΟΒΑΡΗ ΠΛΕΥΡΑ ΜΙΑΣ ΜΑΛΛΟΝ ΓΕΛΟΙΑΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ

του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

24/03/1991, εφημερίδα ΠΡΙΝ

 ΣΥΝ: Η ΣΟΒΑΡΗ ΠΛΕΥΡΑ ΜΙΑΣ ΜΑΛΛΟΝ ΓΕΛΟΙΑΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ

Ο τακτικός αναγνώστης του ΠΡΙΝ θα παραξενεύτηκε, ίσως, ήδη από τον τίτλο αυτού του άρθρου: Μα εί­ναι σοβαρά πράγματα να μιλάμε για… σοβαρές πλευρές ενός περιο­δεύοντος πολιτικού θιάσου, που δεν τον παίρνουν πια στα σοβαρά ούτε θεατρώνες ούτε θεατρίνοι; Και γιατί θα έπρεπε να του αφιερώσει ένα άρ­θρο προβολής αυτή η εφημερίδα, που κράτησε εξ αρχής ασυμφιλίωτα εχθρική, ιδεολογικά και πολιτι­κά, στάση απέναντι του; Τέλος πά­ντων, γιατί σήμερα, που του συμπε­ριφέρονται με την εσχάτη περιφρό­νηση και οι χθεσινοί «νονοί» του στον εκδοτικό χώρο για να μη μιλή­σουμε για τους… οπαδούς του Ολυ­μπιακού, που υποδέχονται τον Μί­μη Ανδρουλάκη στο γήπεδο Καραϊ­σκάκη με το σύνθημα «καλύτερα Τσιαντάκη, παρά τη Δαμανάκη»! Προφανώς, όχι μόνο για λόγους ανθρωπισμού. Αλλά γιατί και στην πολιτική, πολύ συχνά τα φαινόμενα απατούν. Από αυτές τις στήλες εί­χαμε υποστηρίξει ότι το λεγόμενο «ανανεωτικό ρεύμα» στο ΚΚΕ αρ­χικά και ο Συνασπισμός στη συνέ­χεια θα έχανε τη μάχη απέναντι στα «εικονίσματα», σε μια εποχή που το σύνολο σχεδόν του Τύπου θεω­ρούσε αυτονόητο το αντίθετο. Σήμερα, που οι μέχρι πρότινος προ­στάτες του τον θεωρούν άταφο νε­κρό και δεν καταδέχονται να του α­φιερώσουν ούτε μια αξιοπρεπή κη­δεία, είμαστε υποχρεωμένοι να διαφωνήσουμε και πάλι, από την α­ντίθετη όμως σκοπιά: Αν και ο Συνασπισμός εμφανίζεται τελειωμέ­νος σαν πολιτικό μόρφωμα με τη συγκρότηση που το γνωρίσαμε ως τώρα, δεν είναι ωστόσο αμελητέα ποσότητα σαν ιδεολογικό και πολι­τικό ρεύμα.

Κι αυτό για δύο τουλάχιστον λό­γους. Πρώτον γιατί, παρά την αξιο­θρήνητη πραγματικά εικόνα που εμφανίζουν οι αλληλοσπαρασσόμενες φατρίες της ηγεσίας του, ο ΣΥΝ εξακολουθεί να συγκρατεί μια ορι­σμένη αριστερή βάση (καλύτερα να μιλήσουμε για αριστερό ακροατή­ριο). Στη μεγάλη του πλειοψηφία, αυτός ο κόσμος προέρχεται από τον μεταπολιτευτικό ριζοσπαστι­σμό που τροφοδότησε το ΚΚΕ (κα­τά δεύτερο λόγο το ΚΚΕ εσωτερι­κού), θεωρεί τον Συνασπισμό α­πλώς «το μη χείρον», και δεν μπο­ρεί να αγνοηθεί από οποιαδήποτε δύναμη που ενδιαφέρεται για μια α­ριστερή ανασύνταξη.

Δεύτερο και κυριότερο, οι ιδεο­λογικές και πολιτικές αντιλήψεις αυτού του χώρου (όπως και του ΚΚΕ, και της ριζοσπαστικής Αρι­στεράς, ακόμα και των πιο αριστε­ρών εκφράσεων της σοσιαλδημο­κρατίας) αναπαράγονται, διαχέο­νται και επηρεάζουν το σύνολο της αριστερής βάσης. Είτε το θέλουμε είτε όχι, η κοινωνική βάση της Αρι­στεράς εξακολουθεί να συμπεριφέ­ρεται σε μεγάλο βαθμό σαν μια «με­γάλη οικογένεια», με τους οξείς κα­βγάδες της αλλά και με τις κοινές ευαισθησίες της.

Υπάρχουν κι οι εύκολες (πολύ εύκολες για να είναι αληθινές) ερ­μηνείες της κατάρρευσης του Συνασπισμού. Μια από αυτές υποστηρί­ζει ότι αυτός ο χώρος εξ αρχής δεν είχε κοινωνική βάση και κατασκευ­άστηκε τεχνητά από συγκροτήμα­τα του Τύπου και άλλα «κέντρα», σε μια προσπάθεια αποδιάρθρωσης του παραδοσιακού κομμουνιστι­κού κινήματος  «σύριγγα μιας χρήσης» τον αποκάλεσε η Α. Παπαρήγα πολύ χαρακτηριστικά αλ­λά και πολύ επιπόλαια. Με την ίδια λογική, των αποστατών που συντη­ρούνταν πολιτικά μόνο χάρη στην ενίσχυση της αστικής τάξης, είχε α­ντιμετωπιστεί άλλωστε και το ΚΚΕ εσωτερικού της δεκαετίας του ‘70. Αυτή τη φορά, όμως, η χονδροειδής υπεραπλούστευση εμφανίζεται περισσότερο αληθοφανής.

Κι όμως, η πρόσφατη ιστορία θα έπρεπε να προφυλάσσει πολλούς α­πό την αβάσταχτη ελαφρότητα της οίησης. Έτσι εύκολα ξέχασαν, α­λήθεια, ότι οι «αποστάτες» του ΚΚΕ εσωτερικού ηττήθηκαν μεν κατά κράτος οργανωτικά και ε­κλογικά την περίοδο ‘74-‘81, για να έρθει όμως το ίδιο το ΚΚΕ να υιοθε­τήσει την πολιτική τους, και ως ένα βαθμό την ιδεολογία τους, την πε­ρίοδο κοινού πορίσματος, Τζαννετάκη και οικουμενικής; Τουλάχι­στον η Α. Παπαρήγα θα έπρεπε να θυμάται ότι δεν εκλέχτηκε καν α­ντιπρόσωπος στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ εξ αιτίας των… ευρωκομουνιστών του ΚΚΕ που πλειοψηφού­σαν τότε στην ΚΟΑ! Κι όποιος δεν μαθαίνει τίποτα από τα παθήματα του παρελθόντος, είναι καταδικα­σμένος να τα υποστεί και πάλι στο μέλλον.

Κατά τη γνώμη μας τόσο ο ευρωκομουνισμός του ενιαίου ΚΚΕ ε­σωτερικού όσο και η «ανανέωση» του διασπασμένου Συνασπισμού, δεν υπήρξαν ούτε τεχνητά κατασκευάσματα της αστικής τάξης ού­τε γκροτέσκες εκφράσεις κάποιου μικροαστικού σοσιαλισμού. Αντί­θετα, υπήρξαν πολιτικά ρεύματα (χειραγωγημένα, βέβαια, ιδεολογι­κά από την αστική τάξη, αλλά αυτό δεν«αλλάζει την ουσία του ζητήμα­τος) του ίδιου του ελληνικού εργατι­κού κινήματος.

Όσο κι αν σοκάρει ορισμένους αυτή η τοποθέτηση, επιμένουμε ότι ο «παλιός» ευρωκομουνισμός, στην αυθεντική μορφή των Καρίγιο και Μπερλίνγκουερ και, τηρουμέ­νων των αναλογιών, στην επαρχιώ­τικη απομίμηση του Δρακόπουλου και του Κύρκου, δεν έπιασαν (όσο έπιασαν) χάρη στην ενίσχυση της αστικής τάξης. Αλλά γιατί, και μό­νο με την σημαία της ανανέωσης του κομμουνιστικού οράματος (πλαστική; προκάτ; εντάξει, και λοιπόν;) πρόσφεραν ένα ολόκληρο νέο πολιτικό πρόγραμμα. Οι αγωνι­στές της αριστερής βάσης που τους ακολούθησαν αναζητούσαν μια α­νάσα από τον οικονομισμό και την γραφειοκρατική αγκύλωση των πα­ραδοσιακών ΚΚ, όπως και από την διαπόμπευση κάθε έννοιας διεθνι­σμού από τον «υπαρκτό σοσιαλι­σμό». Γι’ αυτό ο ευρωκομουνισμός «έπιασε» κυρίως σε νέα ριζοσπαστικοποιημένα στρώματα της μισθωτής εργασίας, της νεολαίας και της διανόησης που εκσφενδονί­στηκαν στο προσκήνιο των ταξι­κών αγώνων μετά τον Μάη του 68, ενσωματώνοντας τα βέβαια τελικά στην αστική ιδεολογία.

Το λεγόμενο «ανανεωτικό ρεύ­μα» του ΚΚΕ, που έδωσε και συνε­χίζει να δίνει τον τόνο στον σημερι­νό Συνασπισμό, βρίσκεται στην ίδια ιστορική γραμμή με τον παρα­δοσιακό ευρωκομουνισμό (άλλω­στε οι πιο σοβαροί θεωρητικοί του εκπρόσωποι είχαν αφομοιώσει πο­λύ καλά τις βασικές ιδέες του ήδη από τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια). Το δυστύχημα γι αυτούς ήταν ότι, όταν δυνάμωσαν αρκετά ώστε να διεκδικήσουν «όλο το ΚΚΕ», το πουλάκι είχε πια πετάξει. Εμφανίστηκαν σαν κήρυκες της «ανανέωσης» όχι σε περίοδο έντα­σης των ταξικών αγώνων (όπως εί­χαν κάνει ο Καρίγιο και ο Μπερλίνγκουερ), αλλά την εποχή της κα­τάρρευσης του παραδοσιακού κομ­μουνιστικού κινήματος. Προς στιγ­μήν νόμισαν ότι αυτή ήταν η δύναμη τους. Τραγική αυταπάτη! Ίσα-ίσα, σ αυτή τη συγκυρία οι πε­ρισσότεροι αριστεροί αγωνιστές θα τους έβλεπαν όχι σαν «ανανεωτές» αλλά σαν αποστάτες — ποντίκια που πηδάνε από το καράβι όταν βά­ζει νερά. Η γλοιώδης προσήλωση τους στον Γκορμπατσόφ ήταν η πιο χαρακτηριστική και καταστροφική ταυτόχρονα επιλογή τους σ’ αυ­τόν τον τομέα.

Στο πολιτικό επίπεδο, ο Συνασπισμός αυτοκτόνησε από τη στιγ­μή της ίδρυσης του κιόλας. Τα μυα­λά των επιτελών του είχαν πάρει παρά πολύ αέρα από τους κυβερνη­τικούς ρολάκους που έπαιξαν την περίοδο ‘89-90, ώστε να μπορούν να απομακρυνθούν από την αυτα­πάτη μιας σύντομης επανόδου στο παιχνίδι της εξουσίας. Το«αποστεωμένο ΚΚΕ» αποδείχθηκε πολύ πιο ευέλικτο από τους «ανανεωτές», μια και είχε την πρόνοια να υψώσει γρήγορα τη σημαία της «λαϊκής α­ντιπολίτευσης» (πλαστική κι αυτή, αλλά πρέπει να την ψηλαφίσεις για να το καταλάβεις). Ο Συνασπισμός συνέχιζε να παίζει με το σημαιάκι του «προοδευτικού εκσυγχρονι­σμού». Ό,τι πιο ανόητο μπορούσε να του συμβεί: Να προσπαθεί να πείσει η Μ. Δαμανάκη τον Στ. Αρ­γυρό ότι χρειάζεται οπωσδήποτε τη συνδρομή του κ. Κοντοφάκα για να μάθει να κάνει παραγωγικές επεν­δύσεις! Και τον Α. Παπανδρέου, ότι στην αυριανή «προοδευτική πλειο­ψηφία του» θα πρέπει να στηρίζεται στον κ. Τριγάζη για την χάραξη της εξωτερικής του πολιτικής!!

Μωραίνει Κύριος ων βούλεται απωλέσαι. Γιατί, βέβαια, η ελληνική ολιγαρχία δεν αναζητούσε στην οδό Θεμιστοκλέους κάποιο «think tank» (δεξαμενή ιδεών) που θα της ειση­γείται τι πρέπει να κάνει για να προ­κόψει — αυτό ή θα το καταφέρει μό­νη της, ή δεν θα το καταφέρει καθό­λου. Ίσα-ίσα, θα τους θεωρούσε πολύ πιο χρήσιμους αν κατάφερναν να ενσωματώνουν στις δικές της ε­πιλογές ένα σημαντικό τμήμα της αριστεράς βάσης. Αν, δηλαδή, ή­ταν «πιο αριστεροί», πιο λαϊκοί, πιο ριζοσπαστικοί, όπως καθυστε­ρημένα διέγνωσαν ορισμένοι εκ­πρόσωποι των «ΚΚΕδογενών» του Συνασπισμού.

Σήμερα ο Συνασπισμός εμφανί­ζεται σαν καράβι με «σημαία ευκαι­ρίας» που ενώ βάζει νερά από πα­ντού, όλο του το πλήρωμα καβγαδίζει για το ποιος θα αρπάξει το τιμό­νι. Το ναυάγιο είναι αναπόφευκτο — μόνο με ένα θαύμα θα περάσουν το όριο του 3% κι ο θεός μάλλον ασχολείται με σοβαρότερα πράγ­ματα τελευταία — ενώ οι ναυαγο­σωστικές λέμβοι έχουν αχρηστευ­θεί. Ακόμα κι αυτοί που τις αναζή­τησαν πρώτοι, νιώθουν παγιδευμέ­νοι.

Ας μη βιαστούμε όμως να βά­λουμε τελεία και παύλα. Το επιθα­νάτιο κώμα του Συνασπισμού αφή­νει ένα μεγάλο πολιτικό κενό που δεν μπορεί να το καλύψει το ΚΚΕ, για λόγους που έχουν συζητηθεί αρ­κετά από αυτές τις στήλες. Απλώς, η πτώση του τελευταίου είναι «με α­λεξίπτωτο» και όχι με την επιτά­χυνση της βαρύτητας. Το ίδιο το ΚΚΕ θα ξαναζήσει καινούριες κρί­σεις μετά την «κρυάδα αυτών των εκλογών και κυρίως την περίοδο της νέας ΠΑΣΟΚικής μεσοβασιλείας, όταν θα επιστρέφει (εδώ εί­σαστε κι εδώ είμαστε) σε μια και­νούρια εκδοχή του «αθροίσματος των δημοκρατικών δυνάμεων». Εί­ναι μάλιστα πολύ πιθανό, κατά τη γνώμη μας, να ξαναγεννηθούν με νέα μορφή εκείνη την περίοδο όλα τα ρεύματα των προηγούμενων δια­σπάσεων μέσα στο φαινομενικά μονολιθικό ΚΚΕ  νέοι «ανανεω­τές», νέοι «εικονολάτρες» και νέα… ΝΑΡ!

Κάπου εκεί πρέπει να αναμένο­νται σοβαρές ανακατατάξεις σε ό­λο το χώρο της Αριστεράς, μια και ούτε το σημερινό ΠΑΣΟΚ (και, πο­λύ περισσότερο το μεταΠαπανδρεϊκό) δεν θα μπορέσει να ενσωματώσει όλη την παλιά και την καινούρια κοινωνική Αριστερά. Μεγαλόφωνα ή ψιθυριστά όλα τα στοιχειωδώς διορατικά Στελέχη της Αριστεράς, και πολύ περισσότερο τα ισχυρότε­ρα κέντρα εξουσίας, συνειδητο­ποιούν την ανάγκη ενός νέου αρι­στερού πολιτικού φορέα. Οι πολιτι­κές, εκλογικές και ιδεολογικές μά­χες του αμέσως προσεχώς μεταβα­τικού διαστήματος θα κρίνουν, σε μεγάλο βαθμό, ποιες δυνάμεις θα παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο ό­ταν έρθει η «ώρα της κρίσεως».

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

One response »

  1. Παράθεμα: Για το ΣΥΝασπισμό του 1991 -Πέτρος Παπακωνσταντίνου « contramee

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: