RSS Feed

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

του Αλεξάτου Γιώργου

εφημερίδα ΠΡΙΝ, 24/02/1991

 

Έναν περίπου χρόνο μετά τη συγκρότηση του, το ΝΑΡ συνεχίζει την προσπάθεια αποσα­φήνισης των φυσιογνωμικών χαρακτηριστι­κών του που να το επιβεβαιώνουν ως ρεύμα α­ναζήτησης και δράσης στην κατεύθυνση ανα­συγκρότησης κι ανανέωσης του επαναστατι­κού αντικαπιταλιστικού κινήματος στη χώρα μας. Πρόκειται αναμφίβολα, για μια εξαιρετι­κά φιλόδοξη απόπειρα, που αποτολμάται σε μια εποχή όξυνσης και βαθαίματος της κρίσης των παραδοσιακών επαναστατικών ιδεών και κινημάτων.

Εγχειρήματα σαν αυτό που αποπειράται το ΝΑΡ ποντάρουν σ’ ένα καθοριστικής σημα­σίας ιστορικό στοίχημα. Στο αν η κρίση θάναι διαλυτική με μακρόχρονες αρνητικές συνέ­πειες — πρώτα και κύρια την εδραίωση της α­πόλυτης κυριαρχίας του σύγχρονου ανασυγκροτούμενου καπιταλισμού-ιμπεριαλισμού με την όξυνση των χαρακτηριστικών της βαρ­βαρότητας που τον συνοδεύουν— ή αν θα μπορέσει να μετεξελιχθεί σε κρίση αναγεννητική, δίνοντας νέα ώθηση στην πάλη για τη σοσιαλι­στική διέξοδο, στην προοπτική τον κομμουνι­σμού.

Το μέγεθος των απαιτήσεων του εγχειρήμα­τος της επαναστατικής ανανέωσης δεν επιτρέ­πει ούτε την επανάπαυση που συνεπάγεται η αντίληψη της επιστροφής στην όποια πρότερη καθαρότητα, ούτε, απ’ την άλλη, την αγνωστικιστική μοιρολατρία. Η αναζήτηση στο θεω­ρητικό επίπεδο δεν θάπρεπε να τρομάζει μπρο­στά στις συνέπειες των συμπερασμάτων της, αλλά και για να μην απομένει στείρα είναι υπο­χρεωμένη να συνδυάζεται με την άμεση επανα­στατική πρακτική, που βέβαια δεν μπορεί να περιμένει την «κατάληξη» (;) των αναζητήσε­ων για να υπάρξει.

Σήμερα, ενάμισι και πλέον αιώνα απ’ τη συγγραφή του «Κεφαλαίου» απ’ τον Μαρξ, ε­βδομήντα και πλέον χρόνια απ’ τον «Ιμπερια­λισμό» του Λένιν κι ενώ η κόκκινη σημαία που πέρασε απ’ τα χέρια μιας μικρής πρωτοπορίας που συμμετείχε στην Α’ Διεθνή στα χέρια εκα­τοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων που την ύ­ψωσαν νικηφόρα σε μια σειρά χώρες μοιάζει να κατεβαίνει απ’ όλο και περισσότερους ι­στούς κι ο καπιταλισμός-ιμπεριαλισμός δεί­χνει θριαμβευτής, είμαστε υποχρεωμένοι να δούμε τη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται με την τόλμη που οι καιροί απαιτούν. Με την τόλμη που επιβάλλει η ανησυχία για το μέλλον του επαναστατικού κινήματος, για το μέλλον του αγώνα του ανθρώπου, για την κατάργηση της εκμετάλλευσης και της αλλοτρίωσης.

Αν και τώρα η κρίση της Αριστεράς ξεπρο­βάλλει σε όλη της την έκταση, δεν είχαν λήψη και παλιότερα οι φωνές μαρξιστών διανοητών και ομάδων κι οργανώσεων αγωνιστών που διέβλεπαν την απατηλότητα μιας ευφορίας που χαρακτήριζε όσους δεν ήθελαν να δουν τον προκαθορισμένο ερχομό της. Όσων ασυ­ζητητί κατακεραύνωναν ως «οπορτουνιστικές» κι «αναθεωρητικές», εκτιμήσεις για το μη σοσιαλιστικό χαρακτήρα των χωρών του σοβιετικού συνασπισμού, για τον γραφειοκρα­τικό εκφυλισμό των «ορθόδοξων» ΚΚ, για το αδιέξοδο ενός κωδικοποιημένου μαρξισμού-λενινισμού που στο κέντρο της αντίληψης του έβαζε αντί για την αρχή της ταξικής πάλης, την περίφημη «θεωρία των παραγωγικών δυ­νάμεων».

Αποτελεί πράγματι σημαντική κατάκτηση για το ΝΑΡ το ότι, με την τόλμη των αναζητή­σεων του, συνδέεται μ’ αυτό το ρεύμα κριτικής μαρξιστικής προσέγγισης της ιστορικής πρα­κτικής και των ίδιων των θεωρητικών βάσεων του κομμουνιστικού κινήματος. Η συμβολή του απ’ αυτή την άποψη στην υπόθεση της επα­ναστατικής ανανέωσης μπορεί ν’ αποδειχτεί ουσιαστική στο βαθμό βέβαια που θα ανα­πτύσσει παράλληλα και την πρακτική παρέμ­βαση στη διαδικασία της ταξικής πάλης. Και μπορεί η συμβολή του να ‘ναι ουσιαστική γιατί ανοίγει τη συζήτηση σε μια εποχή που οι όποιες βεβαιότητες έχουν πλέον κλονιστεί.

                    Κρίση του μαρξισμού

Μιλώντας για κρίση του κινήματος , μιλάμε για κρίση του μαρξισμού. Για την αδυναμία δηλαδή, των μαρξιστών να καταστήσουν επίκαιρη τη μαρξιστική θεωρία, να τη μετατρέψουν σε υλική δύναμη. Πρόκειται στην ουσία της για την ανεπάρκεια της ίδιας της θεωρίας που καθιστά δυσχερή έως αδύνατη την ανάλυση της πραγματικότητας τη γνώση του πλαισίου και των όρων διεξαγωγής της ταξικής πάλης.

Ίσως να είναι παρακινδυνευμένη στην απολυτότητά της, αλλά η θέση πως πίσω απ’ την κρίση του βαρξισμού πρέπει να αναζητήσουμε την οικονομίστικη ανάγνωση κι ερμηνεία του ίδιου του μαρξικού έργου, πιστεύω πως δίνει μια κατεύθυνση για το βάθαιμα της διαδικα­σίας αναζήτησης. Φέρνει στο επίκεντρο της κριτικής την περίφημη «θεωρία των παραγωγι­κών δυνάμεων», θεωρία που πηγάζει κατευ­θείαν από μια μονόπλευρη αντιμετώπιση του έργου του Μαρξ, ενισχύεται σημαντικά απ’ το έργο του Ένγκελς, κυριαρχεί στην αντίληψη της Β’ Διεθνούς, γίνεται ο ακρογωνιαίος λίθος της μαρξιστικής-λενινιστικής ορθοδοξίας που επιβάλλει στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα ο σταλινισμός και οι επίγονοι του.

Είναι γνωστό πως η κλασική διατύπωση της θεωρίας των παραγωγικών δυνάμεων βρί­σκεται στην Εισαγωγή του Προλόγου της Κρι­τικής και Πολιτικής Οικονομίας. Αλλά θεμε­λιώνεται και με άλλα έργα του Μαρξ, ενυπάρ­χει στο ίδιο το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και στο Κεφάλαιο, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο Μαρξ δεν αποφεύγει τον κίνδυνο να προβά­λει στο παρελθόν και στο μέλλον τη μοναδικό­τητα της διαδικασίας περάσματος των χωρών της Δυτ. Ευρώπης απ’ τη φεουδαρχία στον κα­πιταλισμό.

Το παραδοσιακά αποδεκτό γραμμικό σχή­μα κοινωνικής εξέλιξης (πρωτόγονος κομμου­νισμός, ασιατικός τρόπος παραγωγής, δουλοκτησία, φεουδαρχία, καπιταλισμός και στη συνέχεια σοσιαλισμός-κομμουνισμός) που στηρίζεται πάνω στη θεωρία των παραγωγι­κών δυνάμεων απέχει πολύ απ’ την πραγματι­κή εξέλιξη των κοινωνιών. Στην πραγματικό­τητα περισσότεροι από έναν τρόποι παραγω­γής ενυπάρχουν σε κάθε κοινωνικό σχηματι­σμό, ο οποίος χαρακτηρίζεται απ’ τον τρόπο παραγωγής που ‘ναι κυρίαρχος.

Το πέρασμα της ρωμαιοκρατούμενης νό­τιας και δυτικής Ευρώπης στη φεουδαρχία όχι μόνο δεν συνοδεύτηκε από καμιά ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων αλλά αντίθετα πρόκυψε απ’ την καταστροφή που επέφεραν οι εισβολείς των γερμανικών φυλών. Απ’ την άλ­λη για τα ίδια τα αγγλοσαξονικά έθνη η δουλοκτησία (σαν στάδιο προηγούμενο της φεου­δαρχίας) ήταν ανύπαρκτη. Πέρασαν στη φεου­δαρχία κατευθείαν μέσα από πρωτόγονες μορ­φές κοινωνικής οργάνωσης (που όμως ήταν ή­δη ταξικές).

Η φεουδαρχία δεν ήταν παρά φαινόμενο πε­ριορισμένο στο χώρο της Ευρώπης. Ο υπόλοι­πος κόσμος (δηλ. το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη) βρισκόταν την εποχή εκεί­νη (και για χιλιετηρίδες πριν) κάτω απ’ την κυ­ριαρχία αυτού που συμβατικά αποκαλούμε «ασιατικό τρόπο παραγωγής». Αυτός ο τρό­πος παραγωγής κυριαρχούσε και στο Βυζά­ντιο (που ο σχηματικός μαρξισμός το θέλει φε­ουδαρχικό) και στο βυζαντινό κοινωνικό σχη­ματισμό επιβίωναν μορφές δουλοκτησίας ενώ αναπτύσσονταν και αστικές εμπορευματικές-παραγωγικές σχέσεις.

Σ’ αντίθεση με την αγοραία μαρξιστική α­ντίληψη διαπιστώνουμε πως μόνο ο καπιταλι­σμός, αναπτυσσόμενος στα πλαίσια κυρίως των ευρωπαϊκών φεουδαρχικών κοινωνιών χαρακτηρίζεται απ’ την αδιάκοπη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Κι αποτελεί αυ­τό το βασικό ειδοποιό χαρακτηριστικό του.

Η θεωρία των παραγωγικών δυνάμεων βρί­σκεται στη βάση της πεποίθησης των επανα­στατών του 19ου αιώνα (μαζί και των Μαρξ-Ένγκελς) για το αναπόφευκτο της επανάστα­σης και για το ξέσπασμα της στις πιο αναπτυγ­μένες – καπιταλιστικά – χώρες, εκεί όπου θα ‘χει δημιουργηθεί και η υλικοτεχνική υποδομή για την οικοδόμηση της «κοινωνίας της αφθο­νίας». Χαρακτηριστική της αντίληψης αυτής είναι η θετική (καταρχήν) στάση του Μαρξ α­πέναντι στην κατάληψη των Ινδιών απ’ τους Άγγλους που χαιρετίστηκε ως έναρξη της δια­δικασίας ανάπτυξης της χώρας που θα δη­μιουργήσει συνθήκες για το πέρασμα στο σο­σιαλισμό.

Η γραμμική αντίληψη είναι εξαιρετικά εμ­φανής στον περίφημο μαρξικό φόβο για τον κίνδυνο που θα αντιπροσωπεύει για τη σοσιαλιστική Ευρώπη, η καπιταλιστικά αναπτυσσόμενη Ασία!

                 Για τον ιμπεριαλισμό

Η εξέλιξη όπως είναι γνωστό ήταν διαφορετική. Ο αναπτυγμένος καπιταλισμός της Δ. Ευρώπης και Β. Αμερικής μετεξελίχτηκε σε μονοπωλιακό καπιταλισμό- ιμπεριαλισμό. Η εξάρτηση της μεγάλης πλειοψηφίας των χωρών απ’ τον ιμπεριαλισμό, όχι μόνο δεν επιτά­χυνε την καπιταλιστική ανάπτυξη, αλλά μπλοκάρισε τις όποιες διαδικασίες αυτοδύνα­μης ανάπτυξης θα μπορούσαν να υπάρξουν. Η ανισομερή κι ανισόμετρη ανάπτυξη καταδίκα­σε το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας στην υπανάπτυξη. Η αποκάλυψη της φύσης και των νόμων τον ιμπεριαλισμού απ’ τον Λέ­νιν αποτελεί και τη μεγαλύτερη συμβολή του στην ανάπτυξη της επαναστατικής θεωρίας. Η θεωρία του αδύνατου κρίκου (άμεση λογική συνέπεια της ανάλυσης για τον Ιμπεριαλισμό) επέτρεψε παρά την αντίθεση των «ορθόδο­ξων» μαρξιστών της δεξιάς (Κάουτσκι κλπ.) αλλά και τις επιφυλάξεις των «ορθόδοξων» της Αριστεράς (Λούξεμπουργκ κλπ.) τον προ­σανατολισμό στη δυνατότητα πραγματοποίη­σης της επανάστασης στην «καθυστερημένη Ρωσία». Αυτή που ο Γκράμσι πολύ εύστοχα χαρακτήρισε «Επανάσταση ενάντια στο Κε­φάλαιο» κάνοντας λογοπαίγνιο με τον τίτλο του βασικού έργου του Μαρξ.

Αν η σοσιαλιστική επανάσταση αναμένο­νταν στην καπιταλιστική Δ. Ευρώπη του δεύ­τερου μισού του 19ου αιώνα (κι η Παρισινή Κομμούνα δείχνει ότι τέτοια δυνατότητα μπο­ρούσε να υπάρξει), ο ιμπεριαλισμός τη φέρνει στην ημερήσια διάταξη στην Περιφέρεια και ημιπεριφέρεια του παγκόσμιου συστήματος που διαμορφώνει. Ο 20ος αιώνας είναι αψευδής μάρτυρας. Ενώ στο Ιμπεριαλιστικό Κέ­ντρο η εργατική τάξη θα αρνηθεί την επανα­στατική προοπτική διεξάγοντας την ταξική πάλη μέσα σε ρεφορμιστικά πλαίσια, η επανά­σταση θα εκδηλωθεί ως πραγματικότητα στις περισσότερες χώρες της Περιφέρειας κι ημιπε­ριφέρειας κι ένα μετά το άλλο επαναστατικά καθεστώτα θα εγκαθιδρυθούν σε χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα, η Γιουγκοσλαβία, το Βιετ­νάμ, η Κούβα, η Αγκόλα, η Νικαράγουα κλπ.

Εφαρμόζεται στην πράξη — και σ’ όλες τις πε­ριπτώσεις — η παλιά μαρξική θέση (που ανέ­πτυξε παραπέρα ο Τρότσκι, αν κι ο ίδιος όντας ευρωκεντριστής αδυνατούσε να δει τις γενικότερες συνέπειες της) για τη διαρκή επανά­σταση.

Τα επαναστατικά κινήματα των εξαρτημέ­νων χωρών συνειδητοποιούσαν μέσα απ’ την ίδια τους την εμπειρία ότι η ολοκλήρωση των δημοκρατικών κι ανεξαρτησιακών στόχων α­παιτεί τη ρήξη με το καπιταλιστικό σύστημα, το σπάσιμο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας.

Εκεί όπου αυτό δεν έγινε κατανοητό (μια και η θεωρία των παραγωγικών δυνάμεων κυ­ριαρχούσε στη σκέψη και προκαθόριζε στάδια για το πέρασμα στο σοσιαλισμό) είχαμε είτε περιθωριοποίηση των μαρξιστικών επαναστα­τικών δυνάμεων, είτε οδυνηρές αποτυχίες και ήττες (χαρακτηριστική η δική μας περίπτωση στη δεκαετία του ’40, η Ισπανία του ’36-’39, η Ινδονησία του ’65 κλπ.). Έχουμε ακόμα περι­πτώσεις, όπου η αδράνεια των παραδοσιακών ΚΚ που κρίνουν ότι δεν υπάρχουν οι αντικειμε­νικοί όροι για το πέρασμα στο σοσιαλισμό συ­σπειρώνει τις εξεγερμένες λαϊκές μάζες γύρω από δυνάμεις που συνδέουν τον στόχο του σο­σιαλισμού με τους εθνικούς-δημοκρατικούς (π.χ. Κούβα, Νικαράγουα).

Στις χώρες του Ιμπεριαλιστικού Κέντρου η κυριαρχία της οικονομίστικης αντίληψης στο εργατικό κίνημα αποτέλεσε θεωρητική βάση για τον ρεφορμισμό. Αντικειμενική βάση ανά­πτυξης του ήταν η ιμπεριαλιστική εκμετάλλευ­ση των εξαρτημένων χωρών που επέτρεψε την’ ενσωμάτωση στο σύστημα της εργατικής αρι­στοκρατίας και παραπέρα με τον ΚΜΚ ευρύτερων εργατικών στρωμάτων μέσα από την αποδοχή του κευνσιανού –σοσιαλδημοκρατικού κοινωνικού συμβολαίου.

Κι ενώ η μεγάλη μάζα των εργατών και εργαζομένων της Δ. Ευρώπης παρέμεινε προσκολλημένη στη φιλοιμπεριαλιστική σοσιαλδημοκρατία (στις ΗΠΑ μάλιστα ακολουθούν κόμματα καθαρά αστικά), τον κίνδυνο της φιλοιμπεριαλιστικής πολιτικής, δεν τον απέφυγαν και πολλά ΚΚ (με κλασικότερη περίπτωση τη στάση του Γαλλικού ΚΚ απέναντι στους αγώ­νες των λαών που αντιμάχονται τον γαλλικό ιμπεριαλισμό — Ινδοκίνα, Αλγερία κ.λπ. — ή και την καμπάνια ενάντια στους μετανάστες πριν λίγα χρόνια).

Στο σύνολο τους σχεδόν τα ΚΚ δεν μπόρε­σαν να δουν τον ταξικό χαρακτήρα της ΕΤΕ, την άμεση σχέση της με την προσπάθεια του κεφαλαίου να απαντήσει στις επιθέσεις του ερ­γατικού κινήματος μετασχηματίζοντας την παραγωγική διαδικασία βάζοντας έτσι σε συ­νεχή κρίση την ίδια τη συνοχή της εργατικής τάξης. Αντίθετα τα ΚΚ δεν έβλεπαν σ’ αυτούς τους μετασχηματισμούς παρά… την ωρίμαν­ση των αντικειμενικών προϋποθέσεων… αλλά και πάλι όχι για το σοσιαλισμό. Για το στάδιο της «αντιμονοπωλιακής δημοκρατίας» που θα παρεμβάλλονταν ανάμεσα στον ΚΜΚ και στον σοσιαλισμό. Ο ίδιος ο ΚΜΚ αντιμετωπίστηκε μέσα απ’ τη δεξιόστροφη οικονομίστικη θεώ­ρηση κι οδηγηθήκαμε τελικά στην καλυμμένη ή απροκάλυπτη (στην περίπτωση της κυρίαρ­χης στα ευρωκομμουνιστικά κόμματα τάσης) άρνηση της μαρξιστικής και λενινιστικής θεω­ρίας για την ταξική φύση του Κράτους. Ο δε­ξιός ευρωκομουνισμός κατέληξε στη δια­στρέβλωση της Γκραμσιανής αντίληψης για τον «πόλεμο θέσεων» στις δυτικές «κοινωνίες των πολιτών», στον ευνουχισμό της και στον περιορισμό της σε επανέκδοση της ρεφορμι­στικής σοσιαλδημοκρατικής αποδοχής των αστικοδημοκρατικών θεσμών σαν αποκλειστικού πεδίου πάλης.

         Ο «υπαρκτός σοσιαλισμός»

Στην εξέλιξη των καθεστώτων του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» παρατηρούνται με πιο ξεκάθαρο τρόπο οι επιπτώσεις απ’ την αντικατάσταση του επαναστατικού μαρξισμού απ’ τον οικονομισμό. Η υιοθέτηση των ταιηλορικών μεθόδων οργάνωσης της παρα­γωγικής διαδικασίας απ’ τον ίδιο τον Λένιν, η εισαγωγή του αστικού διεθνιστικού θεσμού στην παραγωγή, η ταλάντευση ανάμεσα στην κρατικοποίηση της γης και στην ανοχή απένα­ντι στην κουλάκικη ιδιοκτησία, που λύθηκε με τη βίαιη κολεκτιβοποίηση του ’29 κ.λπ. αποτέ­λεσαν άμεσες πρακτικές εκδηλώσεις της οικονομιστικής αντίληψης για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση, όπως διατυπώθηκε με το περίφη­μο σύνθημα «να φτάσουμε και να ξεπεράσου­με τους ιμπεριαλιστές».

Στα πλαίσια αυτής της λογικής το σύνθημα του Λένιν «σοβιέτ συν εξηλεκτρισμός» μετα­τράπηκε στην πράξη σε αναίρεση της εξου­σίας των εργατοαγροτικών συμβουλίων υπέρ του στόχου της εκβιομηχάνισης. Η οικοδόμη­ση του σοσιαλισμού στην προοπτική του κομ­μουνισμού (η ανατροπή της παραγωγικής σχέ­σης με την κατάργηση της εκμετάλλευσης και αλλοτρίωσης) υποκαταστάθηκε απ’ το στόχο της κάλυψης οικονομικών πλάνων. Η αδυνα­μία αντιπαράθεσης με τον ιμπεριαλισμό στο πεδίο της οικονομικής ανάπτυξης πήγασε κατ’ ευθείαν τόσο απ’ την έλλειψη των δυνατο­τήτων που δίνει στον ιμπεριαλισμό η άνιση α­νταλλαγή Κέντρου-Περιφέρειας, όσο κι από την απουσία ισχυρών κινήτρων (που στον κα­πιταλιστικό τρόπο παραγωγής είναι το κέρ­δος, αλλά που δεν μπορεί να αποτελεί κίνητρο σε μια κοινωνία που θέλει να μετασχηματιστεί σε κομμουνιστική).

Οι επιδράσεις στο «εποικοδόμημα» απ’ την υιοθέτηση του στόχου του οικονομικού ανταγωνισμού είναι προφανείς. Ο συγκεντρωτισμός της εξουσίας στη διαδικασία της παραγωγής ενισχύει το συγκεντρωτισμό της κρατικής εξουσίας. Η δικτατορία της εργατικής τάξης και των συμμάχων της, μετατράπηκε σε δικτατορία των γραφειοκρατών και τεχνοκρα­τών πάνω στα λαϊκά στρώματα. Στη θέση του στόχου οικοδόμησης της κομμουνιστικής κοι­νωνίας μπαίνει η πραγματικότητα της ανάπτυ­ξης του κρατικού καπιταλισμού, καλυμμένη πίσω απ’ τη θεωρητική λαθροχειρία για δήθεν «σοσιαλιστικό τρόπο παραγωγής».

Η κρίση του αυθεντικά σταλινικού μοντέ­λου στη δεκαετία του ’50 βάζει μπροστά στο ΚΚ που ‘χαν την εξουσία στις χώρες τους το πρόβλημα της απεμπλοκής απ’ τα αδιέξοδα που αυτό το μοντέλο δημιουργούσε. Οι πρώτες προσπάθειες στην ίδια την ΕΣΣΔ του Χρουστόφ αποσκοπούν στο παραπέρα βάθαιμα στην οικονομίστικη κατεύθυνση. Εικοσιπέντε χρόνια αργότερα (και μετά την προηγηθείσα καταστολή ανάλογης απόπειρας απ’ το τσεχο­σλοβάκικο ΚΚ) ο Γκορμπατσόφ θα πάει ακό­μα παραπέρα στην αντικατάσταση του κρατι­κού καπιταλισμού απ’ τον καπιταλισμό δυτι­κού τύπου που σε συνθήκες ιμπεριαλισμού με­ταφράζεται σε υποταγή στην ιμπεριαλιστική ε­ξάρτηση.

Σε αντίθετη κατεύθυνση επιχείρησαν να προσανατολιστούν οι Κινέζοι κομμουνιστές της Αριστερής Μαοϊκής τάσης. Αμφισβητώ­ντας την εγκυρότητα της θεωρίας των παρα­γωγικών δυνάμεων κάνουν μια προσπάθεια ε­πιτάχυνσης της πορείας προς τον κομμουνι­σμό, όχι τόσο μέσα απ’ την ανάπτυξη των οι­κονομικών μεγεθών όσο με το βάθαιμα της ανατροπής των παραγωγικών σχέσεων. Με την εξαπόλυση της Πολιτιστικής Επανάστασης επιχειρείται η σε βάθος αμφισβήτηση του οικονομισμού, η ανάδειξη της ταξικότητας των μοντέλων οικονομικής ανάπτυξης, η άρνηση των κοινωνικών διαχωρισμών, πρώτα και κύρια με την επιδίωξη κατάργησης της διάκρισης διανοητικής- χειρωνακτικής εργασίας πάνω στην οποία θεμελιώνεται η εξουσία των γραφειοκρατών-τεχνοκρατών. Παρά τον συ­χνά μονομερή και παιδαριώδη τρόπο που έθε­σαν αυτά τα ζητήματα ο Μάο κι η Πολιτιστική Επανάσταση, εντούτοις συνέβαλαν στην επα­ναστατική μαρξιστική επαναθεώρησή της.

Δεν είναι τυχαίο πως ανάλογες αντιλήψεις διαμορφώνονται την ίδια περίοδο στην επανα­στατική Κούβα (με κύριο εκφραστή τον Τσε Γκεβάρα) ενώ η άρνηση του οικονομισμού βρί­σκεται στη βάση των αντιλήψεων που διαμορ­φώνει η επαναστατική αριστερά που ξεπηδάει μέσα απ’ τα εργατικά, νεολαιίστικα και αντιιμπεριαλιστικά κινήματα.

Εκείνη ακριβώς την εποχή (δεκαετία του ’60) γίνονται τα πρώτα βήματα στην κατεύθυν­ση αναζήτησης των όρων για την επαναστατι­κή ανανέωση του κομμουνιστικού κινήματος και οι έστω και περιορισμένες — αλλά ουσια­στικές ως αφετηρία — κατακτήσεις της τόσο σε ιδεολογικό-θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο δεν θα μπορούσαν να υποτιμηθούν ή να αγνοηθούν από τις σύγχρονες δυνάμεις που επιχειρούν την επαναστατική ανασυγκρότηση-ανανέωση.

            Για την αναβίωση του επαναστατικού μαρξισμού

Καλούμαστε σήμερα να ξαναπιάσουμε το κομμένο νήμα τον επαναστατικού μαρξισμού που σε αντίθεση με την κυριαρχούμενη απ’ τον οικονομισμό «μαρξιστική-λενινιστική ορθο­δοξία», βάζει στο επίκεντρο την ίδια την ταξι­κή πάλη ως κινητήρια δύναμη της ιστορίας. Να αποτολμήσουμε την υπέρβαση εκείνου του «μαρξισμού» που αποτέλεσε τη θεωρητική βά­ση για τον σοσιαλδημοκρατικό και σταλινικό εκφυλισμό του εργατικού επαναστατικού κι­νήματος.

Απ’ αυτή τη σκοπιά να μελετήσουμε εκ νέ­ου την ιστορία του κινήματος μας, να δούμε τη σημερινή πραγματικότητα με όρους ταξι­κής πάλης και να αντιμετωπίσουμε, έτσι, την καπιταλιστική-ιμπεριαλιστική ανασυγκρότη­ση σαν αυτό που κυρίως είναι: αντεπίθεση του διεθνούς ιμπεριαλισμού στις κατακτήσεις της εργατικής τάξης και των λαών. Να συνδέσου­με έτσι, άμεσα, την πάλη για την απόκρουση της, για το μπλοκάρισμα της, με την προοπτι­κή της σοσιαλιστικής διεξόδου.

Απ’ αυτή την άποψη είναι που δεν μπορούμε να δούμε την αυριανή δυνατότητα της μεταβα­τικής κοινωνίας σε αποσύνδεση απ’ την προο­πτική του κομμουνισμού. Να δούμε, δηλαδή, τη μετάβαση σαν συνέχιση της ταξικής πάλης

— κάτω απ’ την ηγεμονία του προλεταριάτου

— για τον μετασχηματισμό των παραγωγικών κι εν γένει κοινωνικών σχέσεων σε κομμουνι­στική κατεύθυνση.

Αν ο καπιταλισμός στηρίχτηκε στην απαλ­λοτρίωση του άμεσου παραγωγού όχι μόνο απ’ τα μέσα παραγωγής αλλά κι απ’ την ίδια τη γνώση της συνολικής διαδικασίας παραγωγής (που τη μετέτρεψε σε «επιστήμη και τεχνική» έξω και πάνω απ’ τον προλετάριο) η σοσιαλι­στική επανάσταση σε κομμουνιστική κατεύ­θυνση είναι υποχρεωμένη να βάλει στο επίκε­ντρο των στόχων της την επανακατάκτηση τό­σο των μέσων (κοινωνικοποίηση) όσο και της γνώσης μέσα απ’ την κατάργηση της διάκρι­σης διανοητικής-χειρωνακτικής εργασίας.

Μέσα απ’ αυτόν τον συνολικό κομμουνιστι­κό στόχο προσλαμβάνει και τα γενικότερα κι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του το νέο επανα­στατικό κόμμα που ‘χει ανάγκη το κίνημα της εργατικής τάξης. Κόμμα «συλλογικός διανο­ούμενος» που με τη δομή, λειτουργία και τις σχέσεις του με την τάξη και τα μαζικά κινήμα­τα βάζει σε καθημερινή βάση σε αμφισβήτηση τους διαχωρισμούς που αντανακλούν τους τα­ξικούς διαχωρισμούς της καπιταλιστικής κοι­νωνίας.

Το κίνημα μας έτσι δεν θα περιοριστεί στο ρόλο μιας αριστερής αντιπολίτευσης ή της πά­λης για την πολιτική ανατροπή, αλλά θ’ ανα­δειχτεί σε κίνημα ριζικής αμφισβήτησης της υ­πάρχουσας κατάστασης, που στοχεύοντας στη συνολική κοινωνική ανατροπή, προαναγ­γέλλει και προετοιμάζει έναν νέο πολιτισμό του ολικού ανθρώπου.

Ο κομμουνισμός ενυπάρχει ως τάση στην πραγματικότητα που ζούμε. Ήδη σήμερα καλούμαστε να δείξουμε πως είναι η αναγκαία διέξοδος διαμορφώνοντας εναλλακτικές, κομμουνιστικής κατεύθυνσης, σχέσεις μέσα στην ίδια τη διαδικασία της πάλης που διεξάγουμε και στις δομές των οργάνων που χρησιμοποιούμε.

Advertisements

About Η Κόκκινη Σημαία

στην υπόθεση του νέου κομμουνιστικού προγράμματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: